Met schuld beladen supermarktketen zwijgt over strijdplan om noodzakelijke groei te genereren
Nu investeringsmaatschappij CVC de dienst uitmaakt bij Schuitema, is het nog slechts een kwestie van tijd voordat vanuit het Amersfoortse hoofdkantoor de aanval op marktleider Albert Heijn wordt geopend. Dat moet ook wel, want de moedermaatschappij van C1000 supermarkten is via de beproefde werkwijze van private equity overladen met schulden en dus moet er geld gegenereerd worden.
Ton Heidman, vanaf de aandeelhoudersvergadering (ava) de nieuwe directievoorzitter, gaf in een eerste reactie aan deze weinig robuuste financiering niet als molensteen om Schuitema's nek te beschouwen, maar juist als "positief" te zien.
De jaarrekening toont hoezeer de balans is veranderd. Schuitema fungeert eigenlijk een beetje als bank. Het geeft krediet en vraagt krediet. Zo verstrekte Schuitema eind 2008 een lening aan Skipper, het investeringsvehikel van CVC, ter grootte van ongeveer 300 miljoen euro. Skipper betaalt daarover een redelijk lage rente (7,5 %) terwijl er ook nog geen onderpand aan de lening gekoppeld is.
Schuitema lijkt er dus wel erg van overtuigd dat Skipper de lening en rentelasten kan dragen. Dat optimisme heeft de kruidenier nog niet kunnen overbrengen op de minderheidsaandeelhouders. Een bewijs voor de kredietwaardigheid van Skipper heeft het nooit voor gelegd aan beleggers.
Maar Schuitema leent zelf ook. Aan de andere kant van de balans prijkt inmiddels een banklening van 375 miljoen euro. Dit maakt Schuitema kwetsbaar bijvoorbeeld op het moment dat een echte prijzenslag losbarst en de winkels mogelijk onvoldoende winstgevend worden.
Aan de passiefzijde komt ook de door Skipper uitgeoefende CKK optie op aandelen Schuitema tot uiting. Hierdoor heeft Skipper het eigen vermogen (via de agioreserve) kunnen laten stijgen met 109 miljoen euro. Onder de noemer "treasury shares" verantwoord zij nu deze opbrengst, terwijl deze toename van het groepsvermogen feitelijk aan alle aandeelhouders Schuitema zou hebben moeten toekomen.
Ook het vastgoed was in 2008 op 88 miljoen euro meer getaxeerd. Dit komt wel zo goed uit als wanneer CVC een deel van de overnamesom wil terugverdienen door het vastgoed van de hand te doen.
Strategisch meerjarenplan laat op zich wachten
In waarschijnlijk de laatste aandeelhoudersvergadering van Schuitema, bleek grootaandeelhouder CVC nauwelijks bereid om minderheidsaandeelhouders (1,6%) een inkijkje te geven in de nieuwe strategie die haar marktpositie permanent moet gaan versterken.
Het strategische meerjarenplan zou al gereed moeten zijn, maar volgens nieuwe topman Heidman had dit enige vertraging opgelopen. Na de zomer is deze rond en zal dan "zoals je als beursgenoteerde onderneming verplicht zijn" bekend gemaakt worden.
Vechten om de consument
Maar Schuitema (lees CVC) wil de nieuwe strategische koers natuurlijk het liefst voor zichzelf houden. Wel wilde Heidman kwijt dat de marktomstandigheden "turbulent" zijn en Schuitema de laatste jaren "veel te verduren heeft gehad".
Zijn speerpunt is om Schuitema te transformeren van het "groothandelsdenken" naar een echte retailorganisatie met een consequent proactieve marktbenadering. Alle inspanningen zijn erop gericht om de gemiddelde omzet per vierkante meter vloeroppervlak (vvo), een belangrijke indicator voor het succes van supermarkten, een forse impuls te geven.
Beweging
Het supermarktlandschap is een verdringingsmarkt met een aanhoudend laag prijsniveau terwijl consumenten wel een hoog serviceniveau willen. Juist dit zijn traditioneel de zwakke punten van C1000. Dit blijkt ook nu nog uit het medio juni verschenen GfK rapport naar ontwikkelingen in de branche.
Het Gfk-rapport in pdf
Schuitema wil haar nummer-twee-positie in de markt behouden en versterken. Concreet wilden Heidman en president-commissaris Jan Hovers (oud-topman Océ en Stork) niet ingaan op de nieuwe positionering van C1000. Maar het lijkt logisch dat het bedrijf zich richt op het middensegment.
Middensegment ligt braak
In het middensegment zal waarschijnlijk beweging gaan komen. Albert Heijn is al jaren onaantastbaar marktleider. Prijsvechters Aldi en Lidl spelen hun recessiespel en moeten het vooral hebben van een hoog volume. De middenweg, het grote middensegment, ligt braak. Super de Boer lijkt langzaam uit het dal te klimmen en Sligro is inmiddels definitief afgehaakt in de consolidatieslag.
Tegelijkertijd heeft Jumbo aangekondigd in vijf jaar tijd de omzet te willen verdubbelen (2008: 1,47 miljard). Dat laatste bedrijf stelde onlangs zwaargewichten Antony Burgmans (oud Unilever), Wilco Jiskoot (oud ABN Amro) en Heidmans vroegere baas bij Albert Heijn Harry Bruijninks aan als commissaris.
Eten of gegeten worden
In die strijd om de middenpositie lijkt schaalvoordeel door samenwerking onontkoombaar. Jumbo zal in haar eentje de omzet moeilijk kunnen verdubbelen en moet dus op prooitocht.
Tegelijkertijd lijkt Jumbo te klein om Schuitema of Super de Boer over te nemen, maar kan wel een geduchte concurrent worden.
Een samengaan van Schuitema en Super de Boer, praktisch buren in Amersfoort, is ook mogelijk. De contractuele afspraken tussen Ahold en CVC voorzien hierin. In ruil voor haar belang van 73 procent bedong Ahold weliswaar dat zij inspraak mocht houden in de strategie van Schuitema bij bijvoorbeeld een overname van winkels of een fusie, maar niet in het geval Schuitema en Super de Boer samen zouden gaan. Dan heeft Ahold niets te zeggen.
Nieuwe garde voor krachtoer
Met nieuwe mensen aan het roer gaat Schuitema een fase van groei in. CVC zal drie tot vijf jaar hebben uitgetrokken om een dubbelcijferig rendement te halen op haar investering. Heidman gaat het project trekken. Hij werkte al eerder voor CVC als directeur van de ketens Kijkshop, Prénatal, Perry Sport en Scapino die begin 2002 door CVC waren gekocht van Vendex KBB.
Zijn nieuwe financiële rechterhand wordt Joost Sliepenbeek waarmee hij eerder bij Ahold al samenwerkte. Hij ruilt de HEMA (eigendom van investeringsmaatschappij Lion Capital) in voor een ongetwijfeld lucratief dienstverband bij Schuitema.
Afzwaaien met zak geld
Theo Janssen heeft negen maanden de honneurs waargenomen en krijgt als speciale vergoeding ruim 500 duizend euro mee. Voormalig directievoorzitter Bert Roetert heeft voor een half jaar werk liefst 1,6 miljoen euro getoucheerd. Hovers wilde beleggers hier geen opheldering over geven, anders dan dat dit bedrag een "interpretatie van contractuele afspraken" was.
Minderheidsaandeelhouders mogen niet meer meedoen. Zij zijn nog altijd in afwachting van de uitspraak van de Ondernemingskamer (OK) in het slepende conflict met CVC over de juiste prijs voor hun aandelen Schuitema. Onafhankelijke onderzoekers hebben de OK geadviseerd de prijs vast te stellen op 26,85 euro, terwijl CVC slechts 20,11 wil betalen.