Focus is aan investeringsmaatschappij Hal niet besteed. Met zijn bonte verzameling aan activiteiten wist Hal afgelopen jaar nog winst te boeken, zij het flink minder dan een jaar eerder. Aandeelhouders profiteren maar beperkt mee door de lage dividenduitkering. En met informatie over de gang van zaken worden de kapitaalverschaffers ook al niet overvoert.
Hal doet het allemaal. Handel in hout (Pontmeyer), laminaat en wijn, kantoorinrichting (Ahrend), uitgeverij (FD Media Groep), scheepvaart, leesbrillen (Pearle, GrandVision en het Chinese Redstar), gehoorapparaten, verzekeringen, incassobureaus enzovoorts. De investeringsmaatschappij is in al deze uiteenlopende sectoren actief.
Hierdoor heeft Hal veel weg van een black box. Door nauwelijks inzicht te geven in de waarde van haar vele belangen heeft de investeringsmaatschappij een structurele onderwaardering: de netto vermogenswaarde ligt vrijwel voortdurend hoger dan de beurswaarde.
Drie grootste belangen meer waard dan geheel
Zo zijn alleen al de drie grootste deelnemingen van het investeringsvehikel van de familie Van der Vorm meer waard dan de huidige beurswaarde van Hal (3,5 miljard euro). De belangen in het beursgenoteerde Boskalis (31,75 procent) en Vopak (47,74 procent) zijn al goed voor ruim 1,5 miljard euro.
Tel daarbij op de geschatte waarde - op basis van de waardering van haar Duitse concurrent Fiellman - van Hal's optiekzaken (3,7 miljard euro) en de onderwaardering bedraagt al ruim 1,7 miljard euro. Dit impliceert dat alle andere activiteiten van Hal negatief worden gewaardeerd.
Bestuur staat op grote afstand
De diversiteit van de activiteiten is zo groot dat de vraag is hoe dat alles kan worden beheerd en gecontroleerd. Bestuursvoorzitter Martijn van der Vorm was hierin duidelijk tijdens de jaarvergadering: "ik heb nergens verstand van" gaf hij direct toe, maar Hal heeft goede medewerkers met veel kennis van zaken.
De VEB sprak hierop haar twijfels uit over een adequate risicobeheersing. Zonder centrale besturing actief zijn in zoveel landen en uiteenlopende bedrijven met zoveel culturele verschillen. Is dat doenlijk en verstandig? Is het niet beter te focussen? Het bestuur begreep de vraag, maar gaat verder op dezelfde weg.
Waarde overige deelnemingen groot vraagteken
Deze onderwaardering is grotendeels te verklaren door de beperkte zeggenschap van kleine aandeelhouders - 70 procent van de aandelen is in handen van drie investeerders - en doordat over de niet-beursgenoteerde belangen nauwelijks cijfermatige informatie wordt vrijgegeven.
Omdat het hoofdkantoor in Curaçao zetelt, hoeft Hal's corporate governance slechts in overeenstemming te zijn met de zeer beperkte Antilliaanse wetgeving. Over ondernemingen waarvan de resultaten onder de 10 miljoen euro blijven, rapporteert Hal zelfs niet eens. Idem dito voor de niet geconsolideerde deelnemingen.
In dit verband vroeg de VEB naar de resultaten van de kwakkelende FD Media Groep (uitgever van zakenkrant Het Financieele Dagblad en eigenaar van BNR) waarin Hal voor 46,8 procent participeert. De reactie president-commissaris Sjoerd Eisma was dat Hal "daar tevreden over is".
Mogelijk gaat Hal haar exposure in oude media uitbreiden. Naar verluidt zou Hal interesse hebben in dagblad NRC dat zal worden doorverkocht nu de Belgische mediagroep De Persgroep een meerderheid van de aandelen in NRC uitgever PCM heeft verworven.
De oplage van NRC daalde in 2008 met 4,8 procent terwijl NRC Next de oplage met een procent zag stijgen. Hal zou 70 miljoen euro overhebben voor NRC, maar in de aandeelhoudersvergadering bleef deze mogelijke investering geheel onbesproken.
Vertrouwen in optiek en gehoor
Hal zette in 2008 de investeringen in haar zelfverklaarde groeiparels optiek en gehoor voort. Er kwamen ruim 500 nieuwe winkels bij in onder andere Spanje en Chili. In totaal is in 2008 272 miljoen euro geïnvesteerd. Grote vraag in dit verband is wat de invloed van nieuwe ontwikkelingen op medisch gebied is bij de behandeling van oog- en oorafwijkingen op de handel in brillen en gehoorapparaten.
Hal heeft meer dan 4000 winkels in 37 landen. Goed voor een omzet van twee miljard euro en een winst van 270 miljoen euro. Het weinigzeggende antwoord was dat Hal "de ontwikkelingen in deze nieuwe technieken volgt". Vooralsnog ziet Hal nog groei in nieuwe markten.
Winst en dividend
De doelstelling van Hal is om de aandeelhouderswaarde van de ondernemingen waarin wordt deelgenomen, te vergroten. Dat is in 2008 niet gelukt. De nettowinst daalde van 736 miljoen euro in 2007 naar euro 383 miljoen in 2008. De netto vermogenswaarde nam af met 809 miljoen euro en de kaspositie met euro 281 miljoen euro als gevolg van lagere boekwinsten en dalende beurskoersen.
Net als vorig jaar kunnen aandeelhouders maar weinig meegenieten van de 6,03 euro winst per aandeel. Zij moeten het doen twee euro cashdividend per aandeel. Dat komt ten opzichte van de gemiddelde beurskoers in december neer op een mager dividendrendement van ongeveer vier procent. Tijd om het dividendbeleid te wijzigen.