Het onmogelijke is dat wat niet kan plaats vinden totdat het uiteindelijk toch gebeurt. De grootste economie ter wereld hoort niet meer tot de betrouwbaarste. Wat zijn de directe gevolgen?
"Aanstaande maandag zullen de beurzen van start gaan in een nieuwe realiteit."
De doorgaans bedachtzame obligatiebelegger Mohamed El-Erian gebruikt grote woorden om de kredietverlaging van de Verenigde Staten te duiden.
De actie van kredietbeoordelaar S&P zal wereldwijd nog tijden doordreunen. Voor nu een korte analyse in drieën.
Komt de verlaging van de kredietwaardigheid van de VS als een verrassing?
Nee, een verrassing is het niet. Afwaardering van de Amerika's kredietwaardigheid hing afgelopen weken als een fantoom boven de markt. De dreiging was één van de redenen waarom politieke partijen op het nippertje overeenstemming bereikten over het zogenoemde kredietplafond.
Dat compromis blijkt nu toch te slap om een 'downgrade' te voorkomen.
Het is ook niet de eerste afwaardering van de Verenigde Staten. Een paar dagen geleden verlaagde het Chinese ratingkantoor Dagong de rating al, net als in november vorig jaar. Het is wel de eerste keer in de geschiedenis dat een Amerikaans vooraanstaand bureau de heilige AAA-status verlaagt.
| WAAROM, S&P? |
-Standard & Poors noemt drie redenen voor de ‘downgrade.'
-Allereerst is er de politieke onenigheid in de VS die kordate besluitvorming in de weg staat.
-Daarnaast vindt S&P dat het terugdringen van het begrotingstekort veel langzamer gaat dan de schuldgroei.
-Het verschil tussen belastinginkomsten en uitgaven zorgt voor een almaar groeiende schuldenberg.
-Ook is de kredietbeoordelaar somber over de mogelijkheden om economisch weer flink te groeien. |
Geen verrassing dus, maar wel een mijlpaal. Niet zo lang geleden, was het ondenkbaar dat Amerika zijn AAA kon verliezen.
De termen 'risicovrij' en 'Amerikaans staatspapier' waren zelfs onderling inwisselbaar. Eigenlijk kan het gros van de economieboeken herschreven kunnen worden.
Bovenal is het ook een enorme blamage voor de Verenigde Staten. Wankelmoedige politieke besluitvorming zorgt nu voor groot gezichtsverlies en meer onzekerheid in de markten.
Wat dat betreft kunnen de Amerikanen zich meten met hun Europese collega's die ook al niet uitblinken in een kordate aanpak van problemen.
Wat zijn de directe gevolgen?
De directe gevolgen zouden te zien moeten zijn op de obligatiemarkten, waar schuldpapieren verhandeld worden.
In theorie betekent een lagere kredietstatus dat de Verenigde Staten meer rente zou moeten betalen over leningen die het aangaat.
Veel grote beleggers als pensioenfondsen en verzekeraars hebben zichzelf verplicht een deel van hun vermogen alleen te beleggen in de allerveiligste beleggingen, AAA-papier dus. Zij zouden nu massaal moeten gaan verkopen.
Er is een aantal redenen te verzinnen waarom het voorloprig niet zo'n vaart zal lopen met de rente op Amerikaanse staatsobligaties.
Eerst maar eens de nuance. Twee andere grote ratingbureaus, Fitch en Moody's, geven de VS voorlopig nog de hoogste kredietstatus. Ook Standard& Poor's ziet de VS nog steeds als een zeer betrouwbare schuldenaar. Alleen behoort de grootste economie niet meer tot de
elite.
Daarnaast zijn er eigenlijk geen alternatieven voor Amerikaans schuldpapier. Van oudsher is het een veilige haven als het onweert op de aandelenmarkten. Dat bleek het afgelopen tijd nog steeds. Ondanks de dreigende kredietverlaging vluchtten beleggers massaal in Amerikaanse ‘treasuries'. Ze namen daarbij de beroerde rentevergoeding op de koop toe.
En dan zijn er nog de lessen van het verleden. Japan overkwam tien jaar geleden hetzelfde, het verloor zijn AAA-status. Dat had voor het land geen enkele impact op de rentelasten, niet op korte termijn en ook niet op lange termijn.
Hoe gaan de aandelenbeurzen reageren?
De afwaardering had eigenlijk op geen slechter moment kunnen komen. Afgelopen week waren beleggers het vertrouwen in de beurs helemaal kwijt. Beleggers spuugden de aandelen en masse uit, waardoor belangrijke beursindexen zo maar 10 procent prijs gaven.
Beleggers hapten naar adem en het weekend had voor rust moeten zorgen. Maar deze nieuwe tegenvaller zal psychologisch zijn uitwerking niet missen.
Dat bewees de weinig courante beurs van Saoedi-Arabië al. Deze was zaterdag geopend en noteerde aan het einde van de handelssessie een verlies van meer dan vijf procent. Voor maandagnacht zullen beleidsbepalers wereldwijd in actie moeten komen om onheil in achtereenvolgens Azie, Europa en de Verenigde Staten af te wenden.
| BAKKEN VOL KRITIEK |
-Kredietbeoordelaars werden afgelopen jaren overladen met kritiek voor hun rol in de aanloop naar de kredietcrisis.
-Ze zouden niet onafhankelijk zijn en slechte oordelen hebben gegeven. Zo gingen er banken failliet die zeer hoge ratings hadden.
-Nog steeds liggen de kredietbeoordelaars onder vuur. Vooral in Europa wordt furieus gereageerd om afwaarderingen van schuldenlanden.
-Oordelen worden tegengesproken en de ongelukkige timing veroordeeld.
-Komende tijd zal S&P bedolven worden onder kritiek.
-Warren Buffett heeft al laten weten niets te begrijpen van de downgrade. |