En daar zijn ze weer: de euro-obligaties. Al vaker afgeschoten en ook nu kunnen de plannen voor deze eurobonds de koelkast in.
Het is de tragiek van een crisis die steeds serieuzer wordt. Oplossingen die eerder onbespreekbaar waren en dus afgevoerd van de agenda komen plotseling weer in beeld.
Zo ging het eerder met de steun aan Griekenland, de ophoging van het noodfonds en de opkoopacties van schuldpapier door de Europese Centrale Bank.
En nu staat de eurobond weer op de agenda. Al twee keer eerder stak het idee de kop op om obligaties uit te geven onder de paraplu van de gehele eurozone. Op die manier zouden zwakke eurolanden kunnen profiteren van hun sterkere broeders.
Risico uitsmeren
Een euro-obligatie zou voor de zwakke landen immers een veel lagere rente betekenen op nieuwe schulden. Beleggers zijn nu eenmaal happiger om geld uit te lenen als daar betrouwbaar Duits of Nederlands onderpand tegenover staat.
Begin dit jaar en ook in augustus laaide de mogelijkheid van de euro-obligatie op. Twee keer was het vooral Duitsland dat het idee resoluut afserveerde. Voor Duitsland zouden de rentelasten op nieuwe schulden immers stijgen door de eurobonds. Bovendien zou het onverteerbaar zijn om slecht gedrag (hoge schulden, slecht functionerende economie) van landen te belonen met een lagere rente.
Brussels plan
Dat de euro-obligatie nu weer op de agenda staat is te danken aan de Europese Commissie. In een poging het momentum te pakken en zijn rol te spelen in oplossing van de crisis kwamen Commissie-voorzitter José Barroso en eurocommissaris Olli Rehn met een pakket maatregelen om de schuldencrisis te stelpen.
| Brusselse varianten van de eurobond |
De Commissie komt met drie mogelijke invullingen van de euro-obligatie:
-De eerste en meest omvattende is die waarbij eurolanden voortaan al hun schuld gezamelijk uitgeven én garanderen.
-Dan is er nog de variant waarbij alleen schuld gezamelijk wordt uitgegeven die de schuld van een land in totaal boven 60 procent van het bbp brengt. Deze variant lijkt sterk op de zogenoemde Brady-bonds.
-En dan is er de optie om gezamelijk obligaties uit te geven die niet helemaal door alle landen gegarandeerd worden.
-Overigens spreekt de Commissie liever van stabiliteitsobligaties in plaats van euro-obligaties, inmiddels een beladen term. |
De basis van die plannen is discipline. Landen moeten de eigen huishouding beter op orde hebben. Omdat ze hebben aangetoond hebben dat niet zelf te kunnen is scherper toezicht nodig uit Brussel. Meer politieke integratie dus en meer controle- en sanctiemaatregelen.
Tot zover de stok uit Brussel. Om landen ook een wortel voor te houden als ze zich in financieel opzicht goed gedragen komen de Commissieleden weer met de euro-obligatie aankomen. Als eindpunt van een lang proces.
Forse Duitse tegenvallerMaar ook deze keer was bondskanselier Merkel er snel bij om een eurobond-scenario snel af te wijzen. Ongetwijfeld had dat ook te maken met de beroerde timing van het plan uit Brussel.
Juist vandaag bleek dat ook Duitsland niet eindeloos schuld aan de markt weet te slijten tegen de huidige lage tarieven.
Nu is het al vaker voorgekomen dat Duitse staatsobligaties bij uitgifte niet erg populair worden ingekocht. Maar dan gaat het vaak om echt langjarige (twintig-/ dertigjarige) staatsobligaties.
Nu blijkt ook een veiling van tienjarige obligaties zwaar tegen te vallen. In de afgelopen 16 jaar viel de interesse niet eerder zo tegen. Als gevolg daarvan liep nu ook de rente op Duitse staatsschuld op, waardoor nu alle eurolanden de rentes hebben zien stijgen.
Nieuwe alarmfaseDaarmee is een nieuwe alarmfase aangebroken. Beleggers denken in het beste geval dat er teveel gewicht op de schouders van Duitsland komt binnen de eurozone. Zelfs een zo sterke economie heeft er last van als zoveel strompelende economieën zich eraan willen vastklampen.
De Duitse teleurstelling kan ook een signaal zijn dat beleggers Europa gewoonweg de rug toe keren.
Hoe dan ook: de zorgen zijn nu zo groot en de rentes van de diverse landen zo opgelopen dat eurobonds een onbegaanbare weg zijn. Maar dat het tijd is voor andere ideeën is opnieuw zonneklaar.