Wereldwijd hebben nog dertien landen met een fatsoenlijke obligatiemarkt de hoogste kredietwaardigheid. Maar dit betekent zeker niet dat al deze landen even veilig zijn.
Kredietbeoordelaars zitten er altijd naast. Toen complexe gestructureerde producten in 2008 rommelhypotheken bleken verweet iedereen dat Moody's S&P en Fitch hadden zitten slapen.
Nu zij dreigen met afwaarderingen van staatspapier, verwijten politici dat de ratingmethodiek niet deugt.
Toch blijkt uit een analyse van de verschillende rentes op triple A obligaties duidelijk dat de ene triple A de andere niet is.
Wisselkoerseffecten
De onderstaande staafdiagram met rendementen van 10 jarige staatsobligaties met een triple A rating (Moody's) laat zien dat de rendementen enorm verschillen.
Bij de buitencategorieën is hier een logische verklaring voor. De aangegeven rendementen zijn in de lokale munteenheid.
Neem Zwitserland waar het rendement van 0,5 procent wel erg laag oogt. Het lijkt er op dat beleggers rekenen op wat extra rendement omdat de Zwitserse franc zal appreciëren.
| 13 KEER TRIPLE A, 13 VERSCHILLENDE RENTES (IN %) |
 |
En dit blijkt ook uit futureprijs van een Zwitserse franc 1,15 voor 1 euro over vijf jaar. Een koper van een dergelijk futurecontract belooft dat hij over vijf jaar 1,15 franc ontvangt voor iedere euro die hij overhandigt.
Aangezien de koper nu 1,21 franc per euro betaalt, verwacht de markt dat de franc ongeveer 5 procent zal aansterken in de komende 5 jaar (1.15/1.21 minus 1). Per jaar betekent dit een extra procent rendement per jaar bovenop het half procentje dat op de obligatie gemaakt wordt.
Omgekeerd verwachten beleggers dat de Australische en Nieuw Zeelandse dollar zullen dalen in waarde waardoor de rendementen in euro's op staatspapier hier juist weer lager zullen liggen.
BMW's versus wijnen
De uitbijters even buiten beschouwing gelaten zijn er nog steeds behoorlijke verschillen in rentes tussen obligaties in de eurolanden. Neem de Franse 10 jaarlening die maar net iets minder rendement biedt dan die van de Australische overheid.
"Frankrijk" verkocht op vijf januari voor vier miljard euro aan obligaties met een looptijd van tien jaar. Het gemiddelde rendement op de obligaties bedroeg 3,3 procent. Ook de Oostenrijkers die eveneens in euro's afrekenen betalen een forse rente van 3,25 procent.
Opmerkelijk is dat een lening aan Duitsland met dezelfde looptijd beleggers ongeveer de helft minder oplevert; 1,73 procent. Ook de Nederlandse en Finse rente ligt met ongeveer 2,3 procent aanzienlijk lager dan in Oostenrijk en Frankrijk.
Het grove renteverschil laat zien dat beleggers eigenlijk vinden dat Frankrijk en Duitsland niet even kredietwaardig zijn, en dus een andere classificatie zouden moeten hebben. Het meest veilige (en liquide) papier komt op dit moment uit Duitsland, en is Frankrijk wat risicovoller.
Classificatieproblemen
En dit is eigenlijk het probleem van het classificatiemodel van alle rating bureaus dat met letterstapjes werkt. Aaa is het meest kredietwaardig, daarna komt Aa1, en weer iets minder veilig is Aa2, totdat de C ("default") is bereikt. Maar binnen al deze klassen is er wel degelijk verschil in kredietwaardigheid.
En dat doet zeker opgeld voor de Aaa rating die het meest pijnlijk is om kwijt te raken en dus het vervelendst is voor Moody's om af te pakken.
De beste rating
Toegegeven, rating bureaus proberen door verwachtingen uit te spreken over mogelijke afwaarderingen in de toekomst via "outlooks" het classificatieprobleem op te lossen.
Zo waarschuwde Moody's in november vorig jaar over de mogelijke aanpassing in de outlook naar "negatief" als Frankrijk op korte termijn haar huishoudboekje niet op orde heeft.
Moody's verraste vriend en vijand zelfs door de Verenigde Staten zelfs daadwerkelijk een negatieve outlook te geven (het bureau van S&P verlaagde de rating van het land zelfs).
Maar ondanks al deze tussenclassificaties is er nog altijd een beter ratingbureau: de markt. Een belegger kan heel makkelijk aan de rente zien hoe kredietwaardig een overheid is, tot op twee cijfers achter de komma.