Nu we langzaam niet meer hoeven te vrezen dat de banken omvallen, begint de discussie te ontbranden waar we nu heen gaan. Het nieuwe normaal. Om niet in dezelfde fouten te vervallen als in de dertiger jaren wordt nu massaal geld bijgedrukt. In de jaren dertig werden in Amerika de teugels van de geldhoeveelheid strak gehouden. We weten nu dat je daarmee de economie om zeep helpt. De economie kromp met maar liefst 30 procent en de werkeloosheid liep op tot 25 procent. Dat was dus niet het juiste medicijn. Nu is er weer zo’n situatie en probeert Uncle Sam een nieuw medicijn. Laten we hopen dat dit wel werkt. Ook andere fouten uit de jaren dertig, zoals belastingverhoging om de overheidsfinanciën in balans te houden, worden niet gemaakt.
Maar hoe gaat dat nieuwe normaal eruitzien? Als de maatregelen niet afdoende zijn en we in een deflatieachtig scenario terecht komen, kunnen we een voorbeeld aan Japan nemen. In zo’n geval blijft het herstel van de vraag uit (in Japan onder andere ook door de sterke vergrijzing). De economische groei en de bedrijfswinsten staan langdurig onder druk. De beste plek om te beleggen zijn dan staatsobligaties. Geen economische groei betekent ook geen vraag naar geld en dus een lage rente.
Of gaan we juist naar een Zimbabwe-scenario toe? Daar was juist wel een enorme vraag en bleven de geldpersen vol aanstaan. In dat geval zal het vertrouwen in het geld afnemen en ontstaat er hyperinflatie. De enige vluchtweg is goud, grond en andere harde beleggingen. Ook aandelen doen het dan goed. Ik heb maar één beleggingsfonds kunnen vinden dat alleen in Zimbabwaanse aandelen belegt en dat is in de afgelopen twee jaar (in euro’s) zelfs gestegen. Iets wat je van de AEX niet kan zeggen.
Overigens liepen zowel in Japan als in Zimbabwe de overheidsschulden flink op. Dat zal ook in de Verenigde Staten en in Europa gaan gebeuren. De meeste beleggers zitten op het spoor van de hyperinflatie. Maar Alan Greenspan heeft al eens gezegd dat de toegenomen geldgroei ongeveer drieënhalf jaar nodig heeft om te leiden tot hogere inflatie. Bovendien staan de lonen onder druk. Kijk maar eens naar de discussies bij TNT, British Airways en Vendex. Zeventig procent van de inflatie is looninflatie. In Engeland en Amerika is loongroei in de afgelopen vijftig jaar nog niet zo laag geweest. Zolang dat het geval is hoeven we voor hyperinflatie niet te vrezen.
Er ligt nog een hele wereld tussen Zimbabwe en Japan. Op de wereldkaart is het de Malediven, een tropisch paradijs. Helaas zullen we in de harde werkelijkheid waarschijnlijk of in Zimbabwe of in Japan terechtkomen.
Meer columns van Corné van Zeijl