Zowel Koninklijke Shell als ING kwam afgelopen week met de
langverwachte nieuwe beloningsplannen. In beide gevallen
blijkt dat de bedrijven hebben geluisterd naar de forse kritiek
van aandeelhouders en anderen op de excessen van de afgelopen
jaren.
De nadruk wordt verlegd naar de langere termijn, de totale
hoogte van de pakketten wordt beperkt en er komen minder ‘free
lunches’, zoals bonusaandelen als beloning voor het aanhouden van
aandelen in het eigen bedrijf.
Hoewel er genoeg overblijft om het in de komende aandeelhoudersvergaderingen
over te hebben, zetten beide bedrijven daarmee een
stap in de goede richting.
Toch is er ook een zorgwekkende trend te
signaleren in de nieuwste plannen: het terugdringen van aandeelhouderswaarde
als maatstaf voor het presteren van de onderneming.
Traditioneel wordt de beloning van het management gekoppeld aan
het totale aandeelhoudersrendement in de betreffende periode – koersontwikkeling
plus dividend, afgezet tegen die van de concurrentie. In
het Engelstalige jargon: Total Shareholders Return of TSR. Dit moet
niet per jaar, maar op de langere termijn worden beoordeeld – drie tot
vijf jaar stelt de VEB voor in onze vorig jaar april gepresenteerde
Beloningskit.
Zowel Shell als ING brengt het belang van TSR in de weging van de
bestuurdersprestaties aanzienlijk terug. Tegelijkertijd worden criteria
als ‘operational excellence’ (Shell) en medewerkers- en klanttevredenheid
(ING) geïntroduceerd. Beide bedrijven ruimen ook een plaats in
voor ‘sustainability’ – maatschappelijk verantwoord ondernemen – in
het beloningsbeleid.
Hoe belangrijk al deze elementen op zich ook zijn, het is een
misverstand ze in de plaats te laten komen van TSR. We beoordelen
het bestuur op de wijze waarop het alle belangen en krachten rondom
de onderneming met elkaar in evenwicht brengt. Wie dit spel goed
speelt – klanten goed bedienen door gemotiveerde medewerkers en
tevreden leveranciers, zodanig dat het bedrijf ook over twintig jaar een
rol heeft – houdt onder aan de streep geld over voor zijn aandeelhouders.
Meer heb je dus niet nodig. Wie wil weten of het vriest, kan de
ontwikkeling van de ijsvloer meten, de gladheid op straat en de
gezondheid van de kikkers in de sloot. Of hij kijkt op de thermometer.
Maar het is niet alleen ineffi ciënt om met meerdere beoordelingscriteria
te werken.
Het kan ook averechts werken door het bestuur te
belonen voor het treffen van een verkeerde balans. Klanten zijn
ongetwijfeld 100 procent content als ze de spullen gratis uit de winkel
mogen halen (althans op de korte termijn). Maar de onderneming gaat
dan snel ten onder. Shell kan eenvoudig scoren op het criterium
sustainability – door morgen te stoppen met boren naar olie.