Beleggers reageren erg verschillend op het volatiele (lees: dalende) koersverloop in de diverse markten. Durfals struinen verlekkerd koopkansjes af, zoals daghandelaren het momentum proberen te grijpen.
Zenuwpezen zoeken tevergeefs naar houvast en broodnodige nachtrust, terwijl ervaren "buy-and-hold" rotten nuchter de schouders ophalen en doorgaan met het leven. Technische analisten interpreteren als vanouds grafieken of herlezen voor de zekerheid hun horoscoop.
Ik word regelmatig aangesproken door een aparte categorie, namelijk de kwade belegger.
Media is schuld
Deze ergert zich mateloos aan de voortdurende openingen van het journaal over de financiële crisis, die binnenkort zou worden gevolgd door een economische malaise. Kranten, tijdschriften en het internet staan bol van artikelen met allerlei doemscenario's.
In plaats van iedereen de put in te praten, zouden columnisten juist moeten helpen vertrouwen te creëren. Vertrouwen in landen, economieën, valuta, banken, bedrijven, beleggingen en - nu we toch bezig zijn - ook maar in de mens.
Geheel wereldvreemd is de kwade belegger overigens niet: politici noemt hij normaliter niet in deze vertrouwenslijst.
Met een flinke dosis vertrouwen gaat alles omhoog. Hierbij zal de kwade belegger vooral de waarde van de eigen geslonken beleggingsportefeuille in het achterhoofd hebben.
Crisistaal is geen prietpraat
Helaas. Redenen voor pessimisme, of op zijn minst voorzichtigheid, zijn er terdege. Er zijn enorme schuldenlasten gecombineerd met begrotingstekorten in vrijwel alle belangrijke landen, terwijl centrale banken hun kruit al grotendeels hebben verschoten.
Banken blijven zeer kwetsbaar. De onroerend goed sector (kantoren, winkels en woningen) staat er in de meeste grote economieën zwak voor.
Een beetje verder in de toekomst zullen demografische veranderingen een dominantere rol opeisen. De zorgen over Nederlandse pensioentekorten vallen daarbij in het niet bij die in de meeste andere landen, waar grote en zeer dure stappen nodig zijn om maar zelfs in de buurt te komen van de relatief hemelse situatie in Nederland.
De kwade belegger heeft natuurlijk gelijk dat de vertrouwenscrisis zelf de problemen nog groter maakt en een vicieuze cirkel in gang zet. Consumenten worden namelijk voorzichtiger, bedrijven verkopen minder, werkgelegenheid neemt af, etc. Het gaat echter veel te ver om de media de schuld te geven van de vertrouwenscrisis.
Het tanende vertrouwen is namelijk terecht en vindt zijn oorsprong in de genoemde overweldigende en grotendeels structurele problemen. Een belegger die zijn ogen hiervoor wil sluiten, doet zichzelf tekort.
Lichtpuntjes
Toch hoeft niet iedere beleggingsbeslissing door een dikke smurrie van zwartgalligheid heen. Aandelen zijn goedkoper dan enkele maanden geleden, dus een lange termijn belegger kan meer waar voor zijn geld krijgen. Ondernemingen hebben de afgelopen paar jaar benut om de balans te versterken en kunnen een stootje goed absorberen.
Rente blijft gematigd
Kan een stijgende inflatie dan niet nopen tot renteverhogingen, wat meestal fnuikend is voor beleggingen in aandelen en schuld? Hoewel het accommoderend beleid van centrale banken inderdaad kan leiden tot inflatie, is dit mede dankzij neutraliserende acties beperkt.
De stijgende grondstofprijzen van de afgelopen jaren doen weliswaar pijn, maar een verwachte lage economische groei zal de inflatie nog wel even in toom houden. Voorlopig is een lage basisrente in ieder geval een gunstig effect van de crisis.
Met een kleine nuance: een toenemend risicobewustzijn zal renteopslagen doen toenemen, bijvoorbeeld bij financiering van onroerend goed.
Politiek aan zet
Centrale banken hebben (meer dan) hun deel bijgedragen om de crisis niet op korte termijn compleet te laten ontsporen. Nu is het aan de politiek om het stokje over te nemen. Wellicht nadert het moment waarbij de kwade belegger ook vertrouwen kan krijgen in politici.
Zodra deze zijn wakker geschud, zijn ze misschien bereid om drastische, impopulaire maatregelen te nemen, noodzakelijk om de structurele problemen op te lossen.
Ik geloof hier overigens niets van, maar ik schrijf dan ook columns.
Meer columns van Errol Keyner