Begin maart dacht iedereen dat de wereld zoals wij die in economische zin kennen, zou vergaan. Op zich was deze gedachte ook logisch. Immers na 15 september, toen Lehman omviel, was het vertrouwen in het bankensysteem volledig weg. Kredieten werden niet meer verleend. En kredieten zijn toch het bloed in het economisch systeem. Nu lijkt het erop dat het kapitalistische systeem deze monetaire hartaanval heeft overleefd. Althans dat zeggen de beurskoersen. De AEX is sinds begin maart een dikke 30 procent gestegen. Die 30 procent geldt natuurlijk alleen maar als je per ongeluk op de bodem had gekocht. Ik ben na al die jaren nog steeds verbaasd hoe snel en hoe fors het sentiment op de beurs kan draaien.
Maar er zijn toch genoeg economische signalen die een dergelijke koersstijging rechtvaardigen? Dat klopt, de vraag is wat die signalen in de toekomst gaan doen.
Op dit moment lijkt er een duidelijk voorraadherstel te zijn. Bedrijven zien de vraag een beetje aantrekken en moeten direct bijbestellen omdat ze hun voorraden de afgelopen tijd drastisch hadden afgebouwd. Hun leveranciers zien de vraag daardoor ook weer toenemen en zo neemt de bedrijvigheid langzaam weer toe. Een dergelijk effect is helaas van voorbijgaande aard. Op een gegeven moment zijn de magazijnen weer gevuld en is het effect opgedroogd. Dan zal moeten blijken in hoeverre de kredietverlening al dan niet op gang is gekomen.
In de loop van het jaar zal de werkeloosheid, hier en in de rest van Europa, snel oplopen. Consumenten die bang zijn om werkeloos te worden, geven geen geld uit en de consument blijft toch een van de belangrijkste factoren in de economie. Maar opvallend genoeg zijn de economieën die het vooral van de fabrieksorders moeten hebben het hardst geraakt. De terugval in Duitsland is groter dan die in bijvoorbeeld Spanje, waar ze met een huizencrisis te maken hebben die naar verhouding groter is dan die in de Verenigde Staten.
Hoe je het ook wendt of keert, de belangrijkste factor die de economie in de komende jaren zal bepalen zal toch de kredietgroei zijn. Mochten banken wat relaxter worden met het uitlenen van geld, dan kan de patiënt sneller herstellen. Hoewel veel politici roepen dat dat reeds het geval is, merk ik in mijn directe omgeving dat banken en kredietverzekeraars nog bijzonder terughoudend zijn.
Ik verwacht dat het kapitalisme best wel zal herstellen van deze monetaire hartaanval, zij het langzaam. De beurzen gaan er echter van uit dat het kapitalisme volgende week weer een halve marathon kan lopen. En dat is ook weer overdreven. Maar ja, ik heb me in de afgelopen maanden al verbaasd over de stemmingswisselingen van beleggers en dat zal voorlopig wel zo blijven ook.
Meer artikelen van Corné van Zeijl