Wat je zegt ben je zelf, met je kop door de helft. Dat was in het kort de reactie van president Nout Wellink van de Nederlandsche Bank (DNB) op zijn eerste plaats in de VEB Excuus Top 5 die we vorige week presenteerden.
Wellink had die toppositie op de ranglijst van bankiers die sorry zouden moeten zeggen voor hun rol in de kredietcrisis, wat ons betreft verdiend omdat hij als toezichthouder eindverantwoordelijk is voor de financiële stabiliteit.
Als na twaalf jaar in die rol vrijwel de volledige Nederlandse financiële sector aan het overheidsinfuus ligt, is er iets niet goed gegaan.
Maar het blijft niet bij deze formele, nationale verantwoordelijkheid. Nout Wellink - al 27 (!) jaar in de directie van DNB - is één van de meest ervaren en vooraanstaande centrale bankiers ter wereld.
Sinds 2006 is hij voorzitter van het Basels Comité, de vergadering centralebankpresidenten die internationale afspraken maken over het bankentoezicht. Het Basels Comité werd in 1974 opgericht in reactie op de toenmalige bankencrisis (onder meer resulterend in het faillissement van het Duitse Bankhaus Herstatt).
Het Basels Comité is verantwoordelijk voor de BIS-akkoorden (I en II) die sinds 1988 de eisen aan het bufferkapitaal van banken bepalen. We weten nu dat die eisen tekort schoten en teveel vertrouwen stelden in het eigen vermogen van banken om hun risico.
Kortom: Wellink was ook in mondiaal verband één van de mannen aan de knoppen.
In Nederland zijn er minstens twee concrete gevallen waar Wellink een verwijt van kan worden gemaakt. Icesave wist onder zijn toezicht ruim drie keer zoveel spaargeld op te halen in Nederland dan de € 500 mln die was overeengekomen. Een groot deel van dit geld - dat deel dat de garantie tot een ton euro's per spaarder te boven gaat - komt niet meer terug.
En dan is er ABN Amro, waar Wellink afgelopen donderdag zijn jij-bak aan wijdde. ‘Ik denk dat ik mij nederig terugtrek van die lijst en de plaats overdraag aan de baas van de VEB', aldus Wellink, die er op wees dat DNB zich in mei 2007 zorgen maakte over de aanstaande opdeling van ABN Amro door drie andere banken: ‘Ik heb hier een brief die de VEB mij destijds stuurde.
De VEB noemde onze opstelling destijds een reden voor zorg. Uiteindelijk hebben de banken die hierbij betrokken zijn geweest inmiddels voor 74,5 miljard euro aan kapitaalinjecties ontvangen.'
Zo, die zit.
De president van de Nederlandsche Bank (1800 medewerkers) verweert zich tegen een aantijging van de VEB (25 medewerkers) met het argument dat wij de risico's van de ABN Amro-overname (ook) niet zouden hebben gezien. Dat is een fundamentele miskenning van rollen en verantwoordelijkheden.
De VEB vertegenwoordigt een scherp gedefinieerd belang, dat van aandeelhouders en andere beleggers. DNB is verantwoordelijk voor het bankentoezicht en heeft daartoe informatie waar geen enkele belegger toegang toe heeft. DNB heeft vergaande bevoegdheden om in te grijpen bij banken.
Als het in het najaar van 2007 allemaal zo duidelijk was geweest had Wellink met een enkel woord de overname van ABN Amro kunnen en moeten tegenhouden.
De ontkenning die blijkt uit de reactie van Wellink toont dat hij terecht op onze lijst stond. We kunnen de eerste fase van de kredietcrisis pas afsluiten als we de oorzaken en achtergronden ervan ten volle onder ogen durven te zien. Dat begint met het nemen van verantwoordelijkheid door de verantwoordelijken.
Meer artikelen van Jan Maarten Slagter