De koerssprong past in een bredere verschuiving. Waar het gesprek over ASML vorig jaar werd gedomineerd door geopolitiek en onzekerheid, verschuift de aandacht begin dit jaar naar de vraag wat er gebeurt met de chipindustrie wanneer kunstmatige intelligentie (AI) niet incidenteel, maar structureel meer chipmachinecapaciteit vraagt.

Vorige week onderstreepte nieuws uit Zuid-Korea deze trend. Samsung liet begin januari weten dat het vooruitgang boekt met zijn nieuwste generatie AI-geheugenchips. Het chipconcern, dat eerder achterbleef bij rivaal SK Hynix, sprak over hernieuwd vertrouwen bij klanten. In een interne nieuwjaarsboodschap sprak topman Young-hyun van een comeback: ‘Samsung is back’.

De beurs reageerde onmiddellijk. Het aandeel Samsung steeg fors, chipaandelen wereldwijd trokken aan. Ook in Amsterdam begonnen chipmachinebouwers het jaar sterk, met duidelijke koerswinsten voor onder meer ASML.

De belangstelling voor Samsung en andere geheugenproducenten raakt aan een dieperliggend probleem in de chipindustrie. AI draait niet alleen op snelle rekenchips, maar vooral ook op enorme hoeveelheden zogenaamde high-bandwidth memory (HBM DRAM). HBM is geen gewone geheugenchip, maar werkgeheugen dat data vrijwel zonder vertraging aan AI-processors levert. Zonder HBM loopt AI vast.

De wereldwijde DRAM-markt wordt gedomineerd door drie spelers: Samsung, SK Hynix en het Amerikaanse Micron. Samen controleren zij zo’n 95 procent van de productie. De vraag naar hun chips is het afgelopen jaar sterk toegenomen, terwijl de beschikbare productiecapaciteit beperkt bleef. Prijzen stijgen, fabrieken draaiden op volle toeren, en investeringsbeslissingen die eerder werden uitgesteld, komen opnieuw op tafel.

Die drie bedrijven staan aan de vooravond van een uitzonderlijke uitbreidingsronde. De DRAM-capaciteit die gebruikmaakt van EUV-techniek zal in 2026 en 2027 met respectievelijk circa 40 en 15 procent toenemen. De investeringen suggereren dat geheugenchipproducenten rekenen op structureel hoge vraag vanuit AI-toepassingen.

Topfavoriet voor 2026
In dat licht verscheen zondag het rapport van zakenbank Bernstein. Analist David Dai verhoogde zijn advies voor ASML van houden naar kopen en bestempelde het aandeel als topfavoriet binnen de Europese chipsector voor 2026. Het koersdoel ging daarbij naar 1300 euro, tegen 800 euro eerder. Het aandeel ASML sloot maandag 7 procent hoger.

Niet de verhoging valt op, maar de reden. Bernstein ziet een tweede groeimotor voor ASML: geheugen. Volgens de bank onderschatten beleggers al jaren hoe sterk de vraag naar chipmachines samenhangt met ontwikkelingen in de geheugensector. Geheugen staat bekend als grillig en conjunctuurgevoelig, maar de huidige fase wijkt af van eerdere cycli. Door de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie is geheugen veranderd van een commodity (een massaproduct zonder prijsmacht) in een strategisch onderdeel van geavanceerde chips.

ASML gevoelig voor cycli in memory-aandelen 

Bron: Bloomberg. Berekening VEB. Jaar-op-jaar koersverandering (inclusief dividend) van ASML en memory-aandelen (gelijk gewogen mandje van Samsung, SK Hynix en Micron in euro’s).

Cruciaal daarbij is de technologische stap die geheugenproducenten als Samsung, SK Hynix en Micron nu zetten. Zij schakelen versneld over op de 1c-node. Die generatie is ingewikkelder en duurder om te maken, en vraagt om strakkere procescontrole en meer lithografiestappen.

Waar eerdere geheugenchipgeneraties nauwelijks gebruikmaakten van EUV-techniek, een uiterst complexe productiemethode, vraagt deze stap om meer bewerkingen per chip. Die technologie is in handen van één bedrijf: ASML.

Dat heeft directe gevolgen voor de apparatuur die nodig is om zulke chips te produceren. Bernstein becijfert dat bij deze chipgeneratie het aandeel van lithografie in de totale investeringen van een chipfabriek oploopt tot bijna 30 procent, tegen 20 tot 24 procent bij eerdere generaties. Voor ASML betekent dit dat elke extra euro die in geheugenproductie wordt geïnvesteerd relatief zwaar doorwerkt in de vraag naar zijn EUV-machines.

Bernstein verhoogt raming EUV-machines verkopen fors 

Bron: Bernstein rapport zondag 4 januari 2026. Betreft aantal verkopen van EUV-machines.  

De bank verhoogt daarom haar verwachtingen voor de verkoop van EUV-machines en gaat uit van een gemiddelde groei van de winst per aandeel van 18 procent per jaar in de periode 2025 tot en met 2027. Dat was eerder 9 procent. Daarmee verschuift ASML in het rapport van een kwaliteitsbedrijf met aanzienlijke risico’s naar een structurele winnaar van de investeringsgolf die AI op gang heeft gebracht.

Geopolitiek naar de achtergrond
Opvallend is wat in het rapport minder nadruk krijgt. De afgelopen jaren draaide het debat rond ASML vaak om geopolitiek: exportbeperkingen richting China, spanningen tussen Washington en Peking, en speculatieve berichten over de voortgang die China maakt eigen geavanceerde chipmachine-apparaten te maken.

Bernstein schuift die zorgen niet terzijde, maar plaatst ze wel op afstand. Het aandeel van China in ASML’s omzet neemt af, terwijl de vraag uit andere regio’s toeneemt. Voor de komende jaren acht de Amerikaanse bank de investeringsdynamiek in geheugen en geavanceerde rekenchips doorslaggevender dan geopolitieke risico’s.