Voor beleggers roept dat direct vragen op. Wie profiteert hier nu echt? En waar baseert de markt dat optimisme op?

Volgens energie-expert Jilles van den Beukel is het antwoord minder spectaculair dan de koersreacties suggereren. Venezuela is al jaren geen relevante speler meer op de oliemarkt. De productie is ingestort, de infrastructuur is vervallen en de politieke risico’s zijn extreem. Het idee dat Amerikaanse olieconcerns nu massaal zouden instappen, noemt hij onrealistisch. Hij stelt dat de markt hier geopolitiek nieuws overschat en de onderliggende realiteit onderschat.

De stijgende beurskoersen hebben volgens Van den Beukel dan ook weinig te maken met nieuwe investeringskansen in Venezuela zelf. Beleggers lijken vooral te speculeren op neveneffecten. Denk aan mogelijke schadevergoedingen uit oude arbitragezaken, het afnemen van geopolitieke dreiging rond Exxons kroonjuweel in Guyana, en een nieuwe ordening in de regio, waarbij Washington weer meer ruimte pakt en China terugvalt.

In dit interview zet Van den Beukel de feiten op een rij. Over de werkelijke staat van de Venezolaanse olie industrie, over wie er wel en niet baat heeft bij Trumps actie, en over waarom Venezuela vooral een waarschuwing is voor beleggers die denken dat Venezuela snel terugkeert als olieproducent. 

Waarom had Trumps ingreep nauwelijks effect op de olieprijs? 
“Venezuela was in de jaren negentig een groot olieland, maar daar is al heel lang geen sprake meer van. De productie is ingestort en het land weegt daardoor nauwelijks nog mee op de wereldmarkt. Als er in Venezuela iets gebeurt, beweegt de olieprijs dus niet automatisch mee.

Daar komt bij dat een groot deel van de productie om extra-zware olie draait. Die is lastig winbaar. Je hebt stoom nodig om de olie te verwarmen en lichte olie om het mengsel te verdunnen. Als die aanvoer hapert, valt de productie snel stil. En die aanvoerproblemen speelden al vóór Trumps actie.”

Hoe verklaar je dan de sterke koersreactie bij de Amerikaanse majors?
“Die stijging verraste mij. Ik zie geen nieuwe investeringskansen voor majors. Venezuela is voor hen vooral risicovol, door hoge kosten, vervallen infrastructuur en politieke onzekerheid.

Daar komt bij dat majors een lang geheugen hebben. Hun bezittingen zijn in 1976 genationaliseerd en rond 2007 opnieuw. Voor Exxon, Chevron en Shell is Venezuela daardoor vooral een risicodossier.

De koersreactie gaat eerder over bijvangst. Beleggers speculeren op herstelbetalingen uit oude arbitragezaken. Ook de koersen van PDVSA-obligaties (leningen van het Venezolaanse staatsoliebedrijf, redactie) stegen in waarde. Dat wijst op een gok op een snelle juridische afwikkeling, niet op structureel operationeel herstel. De gedachte is dat Amerikaanse partijen, met Trump als drukmiddel, vooraan staan, terwijl Europese en vooral Chinese partijen achteraan aansluiten.

Voor Exxon speelt nog iets extra’s. Hun kroonjuweel ligt voor de kust van Guyana, met nu circa 600 tot 700 duizend vaten per dag en groei richting een miljoen. Venezuela claimde al langer dat een deel van die velden in Venezolaans gebied ligt. Na Trumps ingreep rekenen beleggers erop dat Caracas het spel minder hard speelt. Dat verlaagt het politieke risico rond Exxons belangrijkste groeiproject. Voor Exxon telt Guyana zwaarder dan Venezuela ooit kan doen.”

Trump spreekt over grote interesse van Amerikaanse investeerders. Hoe realistisch is dat beeld? 
“Dat is een politieke boodschap, maar oliebedrijven rekenen anders. Trump wordt gezien als vriend van big oil, maar hij wil lage benzineprijzen. Lage benzineprijzen betekenen lage olieprijzen. Dat is precies waar oliebedrijven niet op zitten te wachten. Zij willen schaarste en kapitaaldiscipline. Overproductie vernietigt rendement. Niet al te veel ‘drill baby drill’ dus.

En zelfs los daarvan is Venezuela voor majors geen logische keuze. Het is duur om die extra-zware olie te winnen, bovenop alle politieke risico’s. Ik schat de breakevenprijs rond 30 dollar per vat, en veel analisten zitten daar ruim boven. Er zijn betere kansen in Zuid-Amerika, zoals Brazilië of Argentinië. Dat laatste land geldt inmiddels als de belangrijkste schalieolieprovincie buiten de Verenigde Staten, en biedt betere perspectieven dan Venezuela.”

Kan Trump majors als Exxon en Chevron in de praktijk richting Venezuela duwen, of bepalen zij dit volledig zelf? 
“Trump kan ze niet aansturen. Hij kan druk zetten, maar de majors bepalen zelf waar ze investeren. Zij kijken naar rendement en risico.

Als er al beweging komt, verwacht ik die eerder bij kleinere, opportunistische partijen. Denk aan een handelaar die lichte olie levert als verdunner. Die laat zich vervolgens snel uitbetalen in olie, zodra export weer kan. Dat soort deals past bij ‘hoog risico, hoge beloning’, niet bij majors.”

Wat is een realistisch scenario voor de Venezolaanse olieproductie op middellange termijn?
“Dit wordt geen snelle comeback. De infrastructuur is versleten en de keten hapert op meerdere plekken: van productie tot transport. Daardoor gaat opschalen langzaam en met veel risico.

De oude piek van 3,5 miljoen vaten per dag komt niet terug. In het beste geval groeit de productie richting twee miljoen, maar dat is een meerjarenproject.

Het gunstigste scenario is dat Venezuela langzaam opkrabbelt zoals Irak na 2003. Maar ook daar leverde meer productie niet vanzelf hoge aandeelhoudersrendementen op. Bovendien is Venezuela’s uitgangspositie zwakker.”

Beleggers horen “grootste reserves ter wereld” en denken aan potentieel. Hoe moet je dat begrip ‘reserves’ in Venezuela duiden? 
“Iedereen heeft het over 300 miljard vaten aan reserves van PDVSA. Maar de olie- en gaswereld kijkt daar sceptisch naar, omdat het cijfer niet onafhankelijk is vastgesteld. Ter vergelijking: Rystad Energy schatte in 2024 de bewezen reserves van Venezuela op ongeveer 5 miljard vaten.

Rond 2008 heeft PDVSA de reserves zelf plots opgehoogd van ongeveer 80 naar 300 miljard vaten. Dat was vooral window dressing (oppoetsen): een politiek signaal, geen technisch feit. Venezuela heeft zeker veel olie. Maar ‘bewezen reserves’ betekent dat je die olie ook kunt produceren én dat dit commercieel aantrekkelijk is. Dat is hier bij lange na niet het geval.”

Los van de vraag óf je het kunt winnen: wat betekent deze extra-zware olie voor klimaat en milieu?
“Het probleem begint bij de winning. Veel Venezolaanse olie is zó zwaar dat het eerder teer is dan olie. Het stroomt niet vanzelf. Je moet het eerst verhitten met stoom en vervolgens verdunnen met lichte olie om het überhaupt te kunnen transporteren. Dat kost veel energie.

Die extra energie zie je direct terug in de uitstoot. Bij een normaal vat olie ontstaat CO₂ vooral bij verbranding. Bij deze extra-zware olie komt daar tijdens de productie nog eens grofweg 30 tot 50 procent extra uitstoot bij. Je moet die emissies als het ware optellen voordat het vat überhaupt bij de raffinaderij is. Vanuit klimaatperspectief is het simpel: hoe meer van deze olie in de grond blijft, hoe beter.”