Het trio presenteert zich als bouwers van de toekomst. Sam Altman, oprichter en topman van OpenAI, zegt te werken aan kunstmatige intelligentie die het menselijk brein evenaart en uiteindelijk zelfs overstijgt. Het concern wil de krachtigste AI-modellen aanbieden aan bedrijven en consumenten. Altman noemt AI “de krachtigste technologie die de mensheid ooit heeft ontwikkeld”. 

Elon Musk, topman van ruimtebedrijf SpaceX, denkt nog groter: hij wil een menselijke kolonie naar Mars brengen met behulp van SpaceX’ Starship-raketten. Musk omschrijft Starship als “de sleutel tot een permanente menselijke aanwezigheid op Mars” en spreekt van “een nieuwe fase in de geschiedenis van de mensheid”. 

De beloften zijn enorm, net als de prijskaartjes. Zijn zulke waarderingen rationeel te verklaren? En hoe verhouden ze zich tot de huidige financiële realiteit? We onderzoeken het.

Exploderende prijskaartjes
Wie de drie IPO-kandidaten analyseert, kan er niet omheen: de snelheid waarmee hun waarderingen zijn opgelopen. SpaceX werd in een secundaire transactie eind vorig jaar gewaardeerd op circa 800 miljard dollar, ongeveer twee keer zoveel als een halfjaar eerder. OpenAI ging richting 500 miljard dollar, terwijl de waarde een eerdere ronde nog rond de 157 miljard lag. En Anthropic steeg van circa 18 miljard begin 2024 naar ruim 300 miljard dollar in de rondzingende waarderingsramingen.



Achter die sprongen zitten ook tastbare successen: Starlink (internet via satellieten) groeit uit tot een geldmachine voor SpaceX, en OpenAI en Anthropic zetten generatieve AI om in snel stijgende omzet via abonnementen en zakelijke licenties. 

Het kapitaal komt bovendien niet van kleine spelers. Grote namen als Microsoft, Nvidia, Alphabet en Amazon steken miljarden in deze bedrijven en geven daarmee een sterk signaal af aan de markt. Tegelijk zijn dit geen beurskoersen, maar prijzen uit private deals met beperkte verhandelbaarheid. Toch is de boodschap helder: beleggers prijzen nu al een toekomst waarin AI en ruimtevaart schaalbaar, winstgevend en dominant worden.

Met stip binnen
Officieel is er nog geen prospectus, maar de IPO-bedragen die in de markt circuleren zijn ongekend. SpaceX wordt genoemd rond 1.500 miljard dollar, OpenAI rond 1.000 miljard dollar en Anthropic rond 350 miljard. Daarmee zouden ze direct meedraaien in de wereldtop van beursbedrijven (zie grafiek hieronder). Ter vergelijking: Coca-Cola deed er ruim een eeuw over om zo’n 300 miljard dollar aan beurswaarde te vergaren. De ruimte- en AI-bedrijven zitten daar binnen enkele jaren al (ver) boven. Met zulke duizelingwekkende getallen vragen beleggers zich af: waar eindigt dit? 



Wat in ieder geval opvalt: deze speculatieve waarderingen staan in schril contrast met de huidige financiële omvang van het drietal. Over winst of kasstromen is weinig publiek bekend, maar er doen wél omzetindicaties de ronde. SpaceX draait naar schatting rond de 15 miljard dollar jaaromzet. OpenAI haalt – dankzij clouddeals, licenties en abonnementen op ChatGPT – ongeveer 20 miljard dollar binnen op jaarbasis (run-rate). Anthropic zou qua omzet uitkomen op circa 9 miljard dollar. Afgezet tegen de mogelijke 

IPO-waarderingen levert dat astronomische multiples op.
SpaceX zou ruwweg tegen honderd keer de jaaromzet gewaardeerd worden, OpenAI rond vijftig keer en Anthropic circa veertig keer. Ter vergelijking: binnen de S&P 500 ligt de koers/omzet-verhouding gemiddeld rond de 3,5. Slechts één aandeel noteert boven de veertig: softwarebedrijf Palantir wordt rond de honderd keer de omzet gewaardeerd. Met andere woorden, OpenAI, SpaceX en Anthropic zouden meteen tot de allerduurste aandelen van de index behoren. 

Betekent dit dat zulke waarderingen per definitie onhaalbaar zijn? Niet per se. Maar om de multiples binnen tien jaar terug te brengen richting het huidige marktgemiddelde, is uitzonderlijke groei nodig. Voor OpenAI en Anthropic zou die neerkomen op circa 30 procent omzetgroei per jaar in het komende decennium; voor SpaceX zelfs richting 40 procent per jaar. Pas dan zouden hun waarderingen – indien de koersen verder niet veranderen – in 2036 uitkomen op drie tot vier keer de jaaromzet.

In het afgelopen decennium is het aantal bedrijven dat jaarlijks meer dan 30 procent wist te groeien op twee handen te tellen. Het betrof vrijwel uitsluitend voormalig kapitaallichte tech-firma’s: bijvoorbeeld Nvidia, Meta (Facebook) en Broadcom. Tesla haalde het ook een tijdlang, al is de omzetgroei daar recent bijna tot stilstand gekomen. Kortom, alleen de absolute uitzonderingen groeien zo hard én zo lang.

Kapitaalhonger
Hoge omzetmultiples passen normaal bij bedrijven die kunnen opschalen zonder zware investeringen. Dit trio zit aan de andere kant van het spectrum. AI vraagt om datacenters, chips en stroom. Ruimtevaart vraagt om raketten, satellieten en lanceercapaciteit. Daardoor zegt snelle omzetgroei weinig over vrije kasstroom.

OpenAI onderstreept dat met zijn infrastructuurambities. Altman sprak over een “AI-fabriek op gigawatt-schaal” en plannen rond dertig gigawatt rekencapaciteit. 

Met investeringen die over meerdere jaren richting 1.400 miljard dollar kunnen lopen. OpenAI en Anthropic lijden momenteel stevige verliezen en verbranden miljarden dollars per jaar om hun modellen te trainen en te draaien. De schaal kan groeien, maar de rekening groeit mee.

Bij SpaceX speelt hetzelfde. Starlink kan winst opleveren, maar Starship en nieuwe lanceringen slokken kapitaal op. Musk zegt dat SpaceX “al jaren kasstroompositief is”. Maar zonder beursrapportage blijft onduidelijk hoeveel daarvan vrije kasstroom na investeringen is. Mogelijk herinvesteert SpaceX vrijwel alles in zijn volgende sprong.

Droom
Wie in een eventuele beursgang van deze bedrijven stapt, koopt in feite een toekomstvisie. In het geval van OpenAI en Anthropic is dat de belofte van kunstmatige intelligentie die steeds meer menselijke arbeid overneemt en uiteindelijk zelfs het menselijk denkvermogen kan overtreffen. Sam Altman positioneert OpenAI nadrukkelijk als organisatie die werkt aan wat hij ‘superintelligentie’ noemt. AI die slimmer is dan de mens. Hij suggereert dat OpenAI vooroploopt in een potentiële revolutie. Beleggers die hierin investeren, gokken erop dat deze bedrijven die AGI-droom (Artificial General Intelligence) waarmaken en te gelde weten te maken.



Juist deze grootse toekomstplannen maken de mogelijke IPO’s aantrekkelijk én buitengewoon lastig in te schatten. Een klassiek oordeel vellen op basis van winst of rendement is nu niet mogelijk – daarvoor zijn deze bedrijven nog te zeer in een vroege, investerende fase. Analisten kunnen hooguit hun verwachte omzetgroei extrapoleren en de benodigde investeringen grof inschatten, maar er ontbreekt een overtuigend referentiekader voor de huidige beloften. Hoe prijs je bijvoorbeeld de potentie van superintelligente AI of een Mars-kolonie?  

De huidige waarderingen rusten daarmee niet alleen op aannames over groei en efficiëntie, maar vooral ook op geloof. Het geloof dat deze bedrijven markten weten aan te boren die nu nog grotendeels sciencefiction zijn. Het grootste risico voor beleggers is duidelijk: dat de werkelijkheid uiteindelijk minder groots blijkt dan wat er nu al in de prijs is verdisconteerd.