Eerst bekijken we hoe zo’n index is samengesteld. Daarna leggen we vier grote wereldwijde dividend-etf’s langs dezelfde meetlat en bekijken we wat de indexregels betekenen voor de posities en spreiding. Als laatste een blik op rendement en risico.

Deel 1: Van moederindex tot eindproduct
Voor veel beleggers is het kiezen van een etf een betere en eenvoudigere optie dan het selecteren van individuele aandelen. Bij dividend-etf’s begint het altijd met een brede ‘moederindex’. Die wordt vervolgens gefilterd op bepaalde criteria.

Indexmandjes worden regelmatig aangepast, door middel van een herweging. Op basis van de selectiecriteria wordt bekeken welke bedrijven in aanmerking komen voor opname, en welke bedrijven niet meer.

Selectie en weging
In de praktijk is er een overvloed aan sub-indices en criteria. Dat is misschien een luxeprobleem, maar essentieel voor een belegger die wil weten wat hij precies koopt. De verschillen ontstaan in drie stappen:

A)      Uit welke 'moederindex' selecteert de index zijn aandelen?

Dit bepaalt of er bijvoorbeeld blootstelling is naar opkomende markten, of dat de selectie beperkt blijft tot specifieke regio’s of sectoren. In dit artikel richten we ons op wereldwijd gespreide moederindices.

B)      Welke selectiecriteria gebruikt de index vervolgens om aandelen uit de moederindex te selecteren?

Er zijn indices die kijken naar de hoogte van het verwachte dividendrendement (yield), maar ook die kijken naar de groei van het dividend.

Vaak worden extra filters toegevoegd om ‘dividendvalstrikken’ te vermijden: extreem hoge yields die ontstaan doordat de koers hard is gedaald, of dividenden die niet worden gedragen door winst en kasstromen. Sommige indices sluiten daarom aandelen uit die een verwacht dividendrendement hebben dat boven een bepaald percentage ligt.

Het kan van belang zijn dat de balans van de onderneming vertrouwen geeft in het feit dat het dividend in de toekomst houdbaar is en niet door schuld wordt gefinancierd. Ook payout-ratio’s spelen een rol: hoe groter het deel van de winst dat wordt uitgekeerd, hoe kleiner de buffer bij een tegenvaller. 

Samen bepalen A en B welke aandelen er in de index opgenomen worden. Strenge selectie kan ervoor zorgen dat er wordt ingeleverd op de mate van diversificatie.

C)     Hoe worden de aandelen gewogen?

Vervolgens krijgt elk aandeel een gewicht in de index. Vaak gebeurt dat op basis van marktkapitalisatie, maar er zijn ook varianten beschikbaar waarin elk aandeel dezelfde weging krijgt. Daarnaast zijn er indices die wegen op dividendrendement, waarbij aandelen met een hoger verwacht dividendrendement een zwaarder gewicht in de index krijgen.

Deel 2: De etf’s
We bekijken de vier grootste etf’s die een mondiale dividendindex volgen. Onderstaande kenmerken vatten de basis samen: kosten, aantal posities, replicatiemethode en ISIN. Alle vier hebben een beheerd vermogen van meer dan 1 miljard euro.

Naam	Kosten	Aantal posities	Replicatiemethode	ISIN
Vanguard FTSE All-World High Dividend Yield UCITS ETF	0,29%	2.273	Optimalisatie	IE00B8GKDB10
VanEck Morningstar Developed Markets Dividend Leaders UCITS ETF	0,47%	100	Volledige replicatie	NL0011683594
iShares STOXX Global Select Dividend 100 UCITS ETF	0,51%	100	Volledige replicatie	DE000A0F5UH1
SPDR S&P Global Dividend Aristocrats UCITS ETF	0,52%	94	Volledige replicatie	IE00B9CQXS71

Bron: uitgevende instellingen. Toelichting replicatiemethode: bij volledige replicatie houdt de etf alle aandelen in de index, bij optimalisatie houdt de etf een steekproef met een geoptimaliseerde selectie van die aandelen.

De relevante verschillen tussen deze etf’s komen bijna volledig voort uit de index die ze volgen. Hieronder bekijken we deze in detail.

1) Vanguard FTSE All-World High Dividend Yield
•    Index: FTSE All-World High Dividend Yield index
•    Universum: FTSE All-World, large- en midcaps uit ontwikkelde en opkomende markten
•    Selectie: bedrijven in de bovenste helft wat betreft de hoogte van het verwachte dividendrendement
•    Weging: vrij verhandelbare marktkapitalisatie

De Vanguard-etf is de breedste van de vier. Deze selecteert uit een groot mondiaal universum en neemt grofweg de helft op met het hoogste verwachte dividendrendement. Daarna bepaalt marktkapitalisatie de weging, waardoor megacaps alsnog dominant blijven.

Beleggingscase: een zeer brede wereld-etf met een dividend-tilt en de laagste kosten in deze vergelijking.

2) VanEck Morningstar Developed Markets Dividend Leaders
•    Index: Morningstar Developed Markets Large Cap Dividend Leaders Screened Select Index
•    Universum: largecaps in ontwikkelde markten
•    Selectie: 100 bedrijven met het hoogste dividendrendement. Een extra eis is dat het dividend per aandeel vergeleken met 5 jaar terug niet is gedaald. Bovendien mag de payout-ratio maximaal 75 procent zijn. Er gelden aanvullende duurzaamheidsscreens (zie het rulebook)
•    Weging: op totale dividenduitkering van het bedrijf (bedrag). Dit is een combinatie van beurswaarde en dividendrendement

VanEck kiest een veel smaller universum: alleen largecaps in ontwikkelde markten en dan slechts 100 namen. De combinatie van hoog dividendrendement, dividendstabiliteit en payout-beperking maakt de selectie strenger dan bij Vanguard.

Beleggingscase: geconcentreerd in grote dividendbetalers. Potentieel fiscaal voordeel door Nederlandse fondsstructuur (zie kader), maar de indexkeuze blijft dominanter.

3) iShares STOXX Global Select Dividend 100
•    Index: STOXX Global Select Dividend 100 Index
•    Universum: large- en midcaps in ontwikkelde markten 
•    Selectie: 30 bedrijven uit Europa, 40 uit Noord-Amerika en 30 uit Azië-Pacific met het hoogste dividendrendement. Het dividend per aandeel mag vergeleken met 5 jaar terug niet gedaald zijn. De payout-ratio mag niet hoger zijn dan 60 procent, en niet hoger dan 80 procent voor Azië-Pacific
•    Weging: op dividendrendement

De iShares-etf dwingt een regionale verdeling af: exact 100 posities verdeeld over drie regio’s. Dat geeft automatisch een andere landenmix dan marktgewogen wereldindices. De payout- en dividendstabiliteitsfilters zijn bedoeld om de grootste dividendrisico’s te beperken.

Beleggingscase: een yield-gewogen dividendmand met een expliciet gelijkmatige regionale spreiding, wat de portefeuille duidelijk kan laten afwijken van een ‘neutrale’ wereldindex.

4) SPDR S&P Global Dividend Aristocrats
•    Index: S&P Global Dividend Aristocrats Quality Income Index
•    Universum: large-, mid- en smallcaps uit ontwikkelde en opkomende markten
•    Selectie: bedrijven moeten hun dividend minimaal tien jaar op rij hebben verhoogd of ten minste hebben gehandhaafd. Daarnaast hanteert de index expliciete kwaliteitsfilters. Bedrijven moeten een positief rendement op eigen vermogen (ROE) én een positieve operationele kasstroom hebben. Het verwachte dividendrendement mag bovendien niet hoger zijn dan 10 procent 
•    Weging: op basis van de hoogte van het dividendrendement. Daarnaast zijn sectorgewichten begrensd.

De SPDR-etf richt zich op Dividend Aristocrats, bedrijven die consistent hun dividend verhogen of handhaven. Daarnaast moet er positieve winst en kasstroom zijn. Slechts 94 van de 15.374 bedrijven uit de moederindex komen in aanmerking.

Beleggingscase: nadruk op dividenddiscipline en kwaliteit, met caps die concentratierisico’s moeten temperen.

Wat zit erin?
De uitkomsten van de indexregels zie je terug in sector- en landenblootstelling. En juist daar kunnen dividend-etf’s sterk afwijken van een reguliere wereldindex.

	Vanguard FTSE All-World High Dividend Yield	VanEck Morningstar Developed Markets Dividend Leaders	iShares STOXX Global Select Dividend 100	SPDR S&P Global Dividend Aristocrats
Sectoren (top 3)	Financials 30%, Industrie 13%, Gezondheidszorg 11%	Financials 32%, Gezondheidszorg 15%, Energie 8,4%	Financials 38%, Energie 11%, Luxe consumentengoederen 9%	Financials 24%, Nutsbedrijven 15%, Vastgoed 12%
Landen (top 3)	VS 40%, Japan 9%, VK 7%	VS 24%, VK 11%, Zwitserland 10%	VS 16%, Australië 14%, Hong Kong 13%	VS 51%, Canada 9%, China 6%
Distributie-rendement	2,7%	3,4%	3,9%	3,9%

Bron: Bloomberg, uitgevende instellingen.

De blootstellingen zijn uiteenlopend, en toekomstige prestaties kunnen dus onder andere worden bepaald door hoe goed specifieke landen en sectoren het zullen doen.

De tabel toont het distributierendement: de uitkeringen over de afgelopen twaalf maanden gedeeld door de koers van de etf. Dat is niet per se hetzelfde als het dividendrendement van de onderliggende aandelen.

De Vanguard-etf selecteert wel op dividendrendement, maar dat bepaalt niet het gewicht. Weging op marktkapitalisatie trekt de portefeuille richting de grootste bedrijven. Dat verklaart waarom het distributierendement relatief beperkt is.

De andere drie etf’s wegen juist expliciet op dividendrendement (of in het geval van VanEck: op totale dividenduitkering). Daardoor kunnen ze een hoger distributierendement hebben, maar nemen concentratierisico’s toe.

Deel 3: Grote variatie in resultaten
De kenmerken en verschillen zijn belangrijk voor de keuze, maar wat leverden de etf’s op? In de grafiek staan de rendementen vanaf mei 2016. Toen is de jongste etf geïntroduceerd, die van VanEck.

Sterk uiteenlopende prestaties vier dividend-etf’s

Bron: Bloomberg, bewerking VEB. Rendementen inclusief herbelegd dividend.

Wat opvalt is de prestatie van de VanEck-etf. Die is onder andere te danken aan het goede resultaat in 2022. In dat jaar wist die etf (inclusief herbelegd dividend) met een kleine 16 procent te stijgen. De andere drie dividend-etf’s hadden in 2022 een rendement rond nul procent.

In 2022 daalde de brede wereldindex met circa 13 procent door inflatie en stijgende rentes. Dat jaar onderstreepte waarom dividendbeleggen populair is: in sommige stressjaren kunnen dividendstrategieën minder hard dalen, mede door sectorblootstelling (bijvoorbeeld financials) en een tilt naar waarde-aandelen.

Geen garantie
Die bescherming is geen wetmatigheid. Onderzoek laat zien dat dividendstrategieën in sommige bearmarkten juist achterblijven. Bovendien is ‘dividend’ geen eenduidige factor die in één cijfer is te vangen. Wat dividend-etf’s in de praktijk doen, is vaak een mix van waarde- en kwaliteitskenmerken (zie deze introductie op beleggingsfactoren). Dat verklaart ook waarom de uitkomsten tussen deze etf’s zo uiteenlopen.

In de tabel hieronder staan de jaarlijkse samengestelde rendementen. De variatie is groot, van circa 6,6 tot 12,2 procent per jaar. Dat onderstreept hoe verschillend producten met een vergelijkbaar etiket kunnen uitpakken. Ter vergelijking: de marktgewogen iShares Core MSCI World UCITS ETF leverde gemiddeld zo’n 12 procent per jaar op in deze periode.

Jaarlijkse rendementen vanaf mei 2016

Etf	Gemiddeld jaarlijks rendement
Vanguard FTSE All-World High Dividend Yield	9,5%
iShares STOXX Global Select Dividend 100	8,6%
VanEck Morningstar Developed Markets Dividend Leaders	12,2%
SPDR S&P Global Dividend Aristocrats	6,6%

Bron: Bloomberg, bewerking VEB. Inclusief herbelegging uitgekeerd dividend.

Terugkijken is interessant, maar beleggen is vooral een kwestie van vooruitkijken. De toekomst is onzeker, maar wat in elk geval vaststaat is dat de kosten voor de dividend-etf’s (0,29% tot 0,52% per jaar) hoger zijn dan die van de meeste wereldwijd gespreide etf’s die niet op het dividend letten.

Dividend-etf’s lijken op elkaar door hun naam, maar gedragen zich als verschillende strategieën. De ene is een brede wereldportefeuille met een dividend-tilt (Vanguard), de andere een geconcentreerde selectie op dividendrendement (VanEck en iShares), en de vierde een kwaliteitsfilter met een aristocratenkarakter (SPDR).

Wie een dividend-etf overweegt, doet er goed aan niet te starten bij het distributierendement, maar bij de indexregels: uit welk universum wordt gekozen, welke bedrijven vallen af, en hoe wordt gewogen. 

Leuker kunnen we het niet maken

Bij dividendbeleggen speelt belasting mee. Etf-beheerders betalen buitenlandse bronbelasting op dividend, die niet altijd volledig kan worden teruggevraagd. Dat heet dividendlekkage en drukt het rendement. Sommige fondsen, zoals Nederlandse etf’s, kunnen hier iets efficiënter mee omgaan. Dat kan een klein voordeel opleveren. De VanEck-etf doet het in de onderzochte periode duidelijk beter dan de nettorendementsindex, waarin dividend na belasting is opgeteld in de index. De andere drie etf’s halen een rendement dat rond die netto-index ligt. Er lijkt dus een klein belastingvoordeel, maar zelfs over langere periodes blijkt dat voordeel meestal beperkt tot enkele procentpunten. De keuze van de index – welk universum, welke selectie en welke weging – heeft veel meer invloed op het uiteindelijke rendement dan fiscale details.