Wéér onveranderd. Ik heb het over de rente die de Europese Centrale Bank (ECB) vaststelt. De reden is dat het basisscenario zoals de ECB dat voor ogen heeft met betrekking tot de inflatie en economische groei, zich inderdaad lijkt te ontvouwen. In dat basisscenario verwacht de bank dat de geldontwaarding in de eurozone op middellange termijn 2 procent per jaar zal bedragen en de economie keurig zal groeien. Verder staat erin beschreven wat de risico’s zijn wanneer de inflatie te hoog of te laag wordt en idem voor de groei. 

Alles in evenwicht
Wanneer de Europese monetaire zwaargewichten bij elkaar komen, gebruiken ze dat basisscenario als een soort meetlat waarlangs ze de voor de ECB-taak en het basisscenario relevante ontwikkelingen in de wereld leggen. Met als bijbehorende vraag of die ontwikkelingen het basisscenario, inclusief de risico’s, (kunnen) beïnvloeden en, indien ja, op welke manier. 

Luidt het antwoord van het bestuur bevestigend, dan treedt fase twee in werking, namelijk het behandelen van de vraag of de rente omhoog of omlaag moet. Is het antwoord ontkennend, oftewel dat de ontwikkelingen in de wereld het basisscenario niet verstoren, dan kan de lunch vroeger dan gepland worden geserveerd. 

In februari was het antwoord van de ECB dat het basisscenario nog steeds geldt en dat de risico’s met betrekking tot de ontwikkeling van inflatie en groei binnen de marges en in evenwicht blijven (dat wil zeggen, opwaartse noch neerwaartse risico’s domineren). En dat de bank dus niets hoeft te doen met de rente. De economie van de eurozone groeit met circa 1,5 procent op jaarbasis, wat zeker onder het kopje ‘keurige groei’ valt. De inflatie is begin dit jaar gedaald naar 1,7 procent. Een welkome ontwikkeling na jaren van zeer hoge inflatie en in de wetenschap dat de ECB 2 procent per jaar op middellange termijn nastreeft. 

Euro vs. dollar
Een van de factoren die het basisscenario kunnen ontregelen, is de waarde van de euro. Die is sinds begin vorig jaar met zo’n 15 procent in waarde gestegen tegenover de dollar. Als de euro sterker wordt ten opzichte van de dollar, kan dat in eerste instantie negatief zijn voor de export uit de eurozone (en daarmee de economische groei) en inflatie omlaagdrukken. Het eerste omdat spullen gemaakt in de eurolanden, uitgedrukt in bijvoorbeeld dollars, duurder worden in het buitenland. En het tweede omdat door de sterke euro zaken die wij in het buitenland halen en betalen in dollars, voor ons, in euro’s, goedkoper worden. De ECB mikt niet op een bepaald niveau in euro-dollar-waardeverhouding, maar kijkt er uiteraard wel naar omdat de waarde van de euro belangrijk is in het gehele economie- en inflatieplaatje dat de bank probeert te zien.

De euro is, zoals gezegd, behoorlijk sterker geworden ten opzichte van de dollar. We weten dat de eerdergenoemde effecten op groei en inflatie zich met een vertraging (kunnen) manifesteren. Daarom lijkt de conclusie van de ECB dat het basisscenario overeind kan blijven, op het eerste gezicht een vreemde. De redenering van de bank is dat de genoemde waardestijging van de euro zich vooral in de eerste helft van 2025 voltrok. Sinds de zomer van vorig jaar schommelt de waardeverhouding euro-dollar in een bandbreedte van 1,15-1,20. Dat is een belangrijk gegeven, want het betekent dat het effect van een sterkere euro op de economie en inflatie in de eurozone al in het basisscenario zit. Dat is namelijk eind vorig jaar geüpdatet. 

Belangrijke ontwikkeling
Onlangs meldde de Britse krant Financial Times dat fondsbeheerders wereldwijd sinds 2012 niet zo negatief zijn geweest over de dollar als nu. Zij verwachten en masse dat de Amerikaanse munt verder in waarde zal dalen tegenover de euro. De redenen voor die verwachting zijn zaken als de aanvallen van het Witte Huis op de Fed en de vrees voor de ondermijning van de onafhankelijkheid van de bank – de recente aankondiging van de opvolger van de huidige voorzitter kan het pessimisme blijkbaar niet drukken – en ook geopolitieke spanningen, vaak ontketend door de Amerikaanse president. 

Als er sprake is van zo’n sterk en breed gedragen overtuiging dat iets onvermijdelijk is, zoals dat de dollar verder zal verzwakken, hebben we in het verleden vaak gezien dat dit een prima contraire indicator is. Ofwel: zou het echt verrassen als de dollar dit jaar iets van verloren terrein tegenover de euro weet terug te veroveren? Als ik naar de recente ontwikkelingen in de VS kijk, zoals toenemende afkeuring onder Republikeinen van verschillende beleidsplannen van de president – wat tot voor kort ongehoord was – luidt mijn conclusie dat het Amerikaanse mechanisme van checks and balances wel degelijk werkt. Dat veel Republikeinse afgevaardigden het opnemen voor de Fed in de ruzie met het Witte Huis en dat het Huis van Afgevaardigden onlangs extra invoerheffingen richting Canada afkeurde, wijzen daarop. Dit is mijns inziens een belangrijke ontwikkeling. Het gevoel dat het aloude politieke systeem van evenwicht tussen de verschillende machten ontmanteld was, bleek een belangrijke drijfveer achter de waardedaling van de dollar vorig jaar. 

Verschillende scenario’s
Mocht de wisselkoers van de euro tegenover de dollar dit jaar inderdaad verder klimmen (lees, de euro nog sterker worden), dan zou dat wél van invloed zijn op het eerdergenoemde basisscenario van de ECB. Een nog sterkere euro zou de inflatie in de eurozone te ver omlaag kunnen drukken. In dat geval neemt de kans toe dat de ECB de rente zal verlagen om een te lage inflatie en een aanslag op de economische groei uit de valutahoek te voorkomen. 

Als de euro zwakker wordt (lees, als de euro ten opzichte van de dollar daalt), zou dat de export steunen terwijl het de vraag is of de inflatie op middellange termijn te veel omhooggedrukt zou worden. Dan is het scenario dat de ECB-rente dit hele jaar onveranderd zou kunnen blijven.

Voor beleggers uit de eurozone zou een sterkere dollar welkom nieuws zijn. Waar een zwakkere dollar, zoals in 2025, stevige wind tegen vormde voor het rendement in euro van hun Amerikaanse beleggingen, zou een sterkere dollar dit jaar juist wind in de rug geven.