Van de twaalf stemgerechtigde leden van het rentecomité van de Fed konden vier zich niet vinden in het besluit van de Amerikaanse centrale bank tijdens de rentevergadering op 29 april. We moeten terug naar 1992 voor zo’n grote groep dissidenten. Terwijl de meeste aandacht uitgaat naar dat aspect vanwege het bijna unieke karakter ervan, is die lichte monetaire muiterij om een andere reden eigenlijk belangrijker: die zegt namelijk wel iets over wat we kunnen verwachten op het Fed-front dit jaar. Daarover zo meer. Want hoe spannend dat ook is, het ging begin mei bij de bank óók – om niet te zeggen vooral – over de man die achter het spreekgestoelte stond: Fed-voorzitter Jerome Powell.

Belang van onafhankelijkheid
Het bleek zijn laatste vergadering als voorzitter, want het Amerikaanse OM besloot het strafrechtelijk onderzoek naar de Fed te staken. Daardoor kwam de weg vrij te liggen voor de Amerikaanse Senaat om de benoeming van Kevin Warsh als de nieuwe aanvoerder van de Fed in behandeling te nemen. Hij is, geheel langs de partijlijnen in het parlement overigens, half mei goedgekeurd en inmiddels de nieuwe voorzitter van de machtigste centrale bank ter wereld.  

Dé vraag tijdens de laatste persconferentie van Powell was of hij, zoals traditie is, het bestuur zal verlaten. Het antwoord bleek ‘nee’ te zijn. Powell zei eerder dat hij het bestuur zou verlaten wanneer het strafrechtelijk onderzoek definitief en duidelijk over is. Het onderzoek lijkt dan misschien achter de rug te zijn, maar Powell is er niet gerust op. Niet dat hij niet weg wilde. Powell zou maar wat graag achter de spreekwoordelijke geraniums plaatsnemen, maar hij maakt zich zorgen over de onafhankelijkheid van de Fed. Die status is in gevaar door juridische aanvallen op de bank. “We moesten vechten voor onze onafhankelijkheid, naar de rechter om die status te verdedigen, het is niet voorbij. Ik heb geen andere keuze dan te blijven”, aldus Powell. De onafhankelijkheid noemde hij het fundament onder de sterke Amerikaanse economie en zelfs het verschil tussen succesvolle en niet-succesvolle economieën.

Powells vertrek zou betekenen dat president Trump een nieuw bestuurslid kan aanstellen. Daar is nu een streep doorheen gehaald. Powells benoeming als gewoon bestuurslid is namelijk goed tot januari 2028. Blijft hij zo lang? Niemand die het weet. Powell zegt dat hij ‘tot nader order aanblijft’.

De dissidenten
Een goede luisteraar hoorde in de persconferentie overigens veelvuldig een duidelijke boodschap aan Warsh. Fed-besluiten zijn een ‘collectief proces’, gaf Powell aan. Vrij vertaald: de voorzitter kan niets in zijn eentje doen. En het woord ‘consensus’ is nog nooit zo vaak gehoord in een persconferentie van de Fed. Warsh heeft de hint ongetwijfeld begrepen.

Die consensus was eerder ver te zoeken. Zoals gezegd waren er vier dissidenten. Drie van hen zijn regionale bankpresidenten (de Fed is een stelsel van de Amerikaanse centrale banken; verdeeld over het hele land zijn er twaalf regionale centrale banken). Die drie waren het eens met het rentebesluit (we zouden het bijna vergeten, maar de rente bleef onveranderd, in de bandbreedte 3,5 – 3,75 procent), maar niet met de taal in de persverklaring. Daaruit bleek namelijk dat de Fed de neiging zou hebben de rente, als die gewijzigd moet worden de komende tijd, te verlagen. Deze drie leden waren het daar niet mee eens, gezien de economie (draait keurig) en inflatie (was al veel te hoog en stijgt weer).

Historisch bezien is het feit dat de regionale bankpresidenten deze muiterij veroorzaakten, logisch te noemen. De regionale presidenten zijn altijd meer havikachtig geweest dan de leden van het dagelijks bestuur in Washington. De reden? Hoge inflatie doet meer pijn in Main Street, lees bij de gewone man en vrouw buiten de grote steden, dan op Wall Street.

Geloofwaardigheid op het spel
Die drie regionale bankpresidenten blijven in het rentecomité zitten en hun tegenstem is een sterk signaal aan Warsh: de nieuwe voorzitter moet vooral niet aankomen met de wens de rente snel en fors te kortwieken (lees: Trumps wens). Die strijd gaat hij verliezen omdat de geloofwaardigheid van de Fed op het spel staat. Vandaar dat Powell veelvuldig sprak over consensus, dat de voorzitter daarvoor moet zorgen en dat besluiten collectief worden genomen.

Over Warsh gesproken: hij zegt luid en duidelijk dat inflatie niet uit de lucht komt vallen, maar een keuze is van de centrale bank (en de overheid). Een verademend standpunt! Een centrale bankier die hoge inflatie onwenselijk vindt én ziet als gevolg van beleidskeuzes, kan zomaar bereid zijn de rente hoog genoeg te houden. Monetaire experimenten met langdurig te lage rentes liggen dan minder voor de hand. Wat dat betreft vind ik het veelzeggend wat af te lezen is van een dashboard van de Fed; namelijk wat voor rente volgens dé monetaire stelregel (voor de liefhebbers: de Taylor-regel) nu nodig is om de inflatie te verslaan. Afhankelijk van hoe we een en ander meten, zou de Fed-rente ergens tussen de 4,7 en 6,2 procent moeten liggen. Het huidige niveau van 3,5 procent is veel te laag.

Eerste vergadering
Warsh’ eerste rentevergadering (op 16 en 17 juni) wordt meteen een interessante: president Trump verwacht van hem dat hij zich vanaf dag één sterk maakt voor forse renteverlagingen, maar het bestuur dat hij gaat voorzitten zit dus heel anders in de wedstrijd. De stijgende inflatie vertelt hem ook iets heel anders.  

Overigens kan zo’n begin een mooie kans bieden voor Warsh om zich duidelijk te positioneren en aan de markten te laten zien met wat voor monetaire ridder die de komende jaren te maken zullen hebben. Velen vrezen dat hij te veel zal luisteren naar het Witte Huis. Als hij zich vanaf dag één presenteert als een centrale bankier die de inflatie wil aanpakken, en niet als een Trump-loyalist, kan dat goed uitpakken voor zijn eigen geloofwaardigheid. En die van de Fed.