Jaarlijks verwerken de reverse vending machines van Tomra zo’n 50 miljard lege blikjes, flessen en kratten. Daarmee is het met afstand marktleider in deze sector. Maar Tomra houdt zich met méér bezig dan alleen het inzamelen van lege blikjes en flessen. Het draait bij het bedrijf vooral om sensorgestuurde sorteertechnologie die bij elk van de divisies cruciaal is.

Drie kerndivisies
De grootste divisie, Tomra Collection, houdt zich bezig met de statiegeldmachines. Daarvan zijn er wereldwijd zo’n 85.000 in gebruik. Bij de Tomra Food-divisie gaat het om ongeveer 13.800 sorteermachines die met sensoren groenten, noten en vruchten beoordelen en sorteren.

Tomra Recycling is gericht op het sorteren van met name plastic, metaal en glas. Ook sorteermachines die worden gebruikt in de mijnbouw (Tomra Mining), bij onder meer de diamantwinning, vallen onder deze divisie.

Daarnaast is er nog Tomra Horizon, de relatief kleine innovatie- en durfkapitaaltak die is bedoeld om zakelijke kansen te verkennen. Hieronder valt sinds kort ook c-trace. In dit Duitse bedrijf, dat vooroploopt met digitale afvalbeheeroplossingen, nam Tomra in 2024 een belang van 80 procent.

Sterk groeiende vraag
Nieuwe Europese wetgeving, zoals de PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), dwingt lidstaten tot strengere recyclingdoelen. Zo moeten de lidstaten per 2029 minstens 90 procent van alle plastic drankverpakkingen inzamelen.

De markt voor statiegeldmachines zou hierdoor kunnen verdrievoudigen. Voor Tomra is dat een gunstige ontwikkeling. Hoe meer de wereld recyclet, hoe meer Tomra verdient.

Marktleider
Tomra is actief in meer dan honderd landen. Zowel wereldwijd als in de grootste Europese markten is het bedrijf met afstand marktleider. Dat geldt ook voor Nederland, waar de Tomra-machines vaak te vinden zijn in of bij grotere supermarkten.  

Tomra’s omzet in de statiegeldsector komt overigens maar voor zo’n 40 procent uit de verkoop van machines. De resterende 60 procent hangt samen met reparaties, onderhoud en andere dienstverlening. Dit deel van de omzet heeft een terugkerend en voorspelbaar karakter.

In Amsterdam is een concurrent van Tomra beursgenoteerd: Envipco Holding. Dit bedrijf is echter veel kleiner. De beurswaarde bedraagt ongeveer een tiende van die van Tomra (29 miljard Noorse kronen, circa 2,7 miljard euro). De omzet van Tomra komt uit op circa 15 miljard Noorse kronen (zo’n 1,3 miljard euro). Het sorteerbedrijf mikt erop dit bedrag tot 2030 met jaarlijks 15 procent te laten groeien.

AI-toepassingen
Krapte op de arbeidsmarkt versnelt de inzet van technologie en de implementatie van kunstmatige intelligentie (AI) in de recyclingsector. Tomra maakt veel gebruik van AI-toepassingen om verbeteringen in het sorteerproces aan te brengen. Bij het verwerken van voedsel zorgt dit voor minder verspilling. Bij het sorteren van afval helpt AI om beter te scheiden, wat de restwaarde verhoogt.  

Aandachtspunt is dat de Recycling-divisie het de laatste tijd zwaar heeft, met afgelopen jaar een omzetdaling van 18 procent. Voor alle divisies samen bleef de omzetdaling beperkt tot ongeveer 2 procent.  

De Recycling-divisie kampt met een lage investeringsbereidheid op de Europese en Amerikaanse markt, concurrentie vanuit Azië en lage plasticprijzen. Wanneer nieuw plastic goedkoop is, is er simpelweg minder vraag naar dure, geavanceerde sorteermachines om gebruikt plastic te sorteren.  

Daarnaast is de invoering van nieuwe statiegeldregels in onder meer Griekenland en Spanje vertraagd, wat daar de groei voor Tomra afremt. Maar hoewel de omstandigheden de laatste tijd wat tegenzitten, zijn de vooruitzichten voor de langere termijn gunstig.

 

Goed winstgevend
President en ceo van Tomra is Tove Andersen. Andersen studeerde natuurkunde en wiskunde en heeft een master bedrijfskunde. Zij zet met Tomra onverminderd in op sensortechnologie om afvalstromen te verduurzamen en – in geval van voedsel – verspilling tegen te gaan.

Met een return on invested capital (zie kader) van 18 procent is Tomra goed winstgevend. De earnings yield (zie kader) van zo’n 4,5 procent is vrij mager, maar zoals gezegd kampt Tomra momenteel met tijdelijke tegenwind. De vooruitzichten voor de komende jaren zijn goed. 

Over de auteur
Hendrik Oude Nijhuis is een expert op het gebied van waarde-beleggen en auteur van de bestseller: ‘Leer beleggen als Warren Buffett – zijn beleggingsstrategie in theorie & praktijk’ (www.beterinbeleggen.nl)

De auteur bezit geen aandelen Tomra.