Dat beide bedrijven vrijwel gelijktijdig naar de beurs willen is geen toeval. OpenAI en Anthropic zijn in enkele jaren uitgegroeid tot elkaars belangrijkste concurrent. Wat begon als een verschil van inzicht tussen voormalige collega’s groeide uit tot een rivaliteit die inmiddels reikt van Silicon Valley tot Wall Street.

Eind november 2022 krijgt OpenAI-baas Sam Altman verontrustend nieuws. Een groep voormalige medewerkers werkt bij concurrent Anthropic aan een geavanceerde chatbot. Er breekt lichte paniek uit. Productplannen worden naar voren gehaald, teams worden samengevoegd en een paar weken later verschijnt ChatGPT. Wat volgt is een van de snelste productlanceringen uit de geschiedenis van Silicon Valley.  

Nu nadert de volgende krachtmeting. OpenAI en Anthropic willen naar de beurs, mogelijk tegen individuele waarderingen van boven de 1 biljoen dollar. De rivaliteit tussen de oude collega’s verplaatst zich daarmee van de onderzoekscentra van Silicon Valley naar de schermen van Wall Street. Daar telt niet alleen wie de beste technologie heeft, maar vooral wie er blijvend geld mee verdient.  

Twee bedrijven, één oorsprong
De oorsprong van de rivaliteit ligt bij een breuk binnen OpenAI. Dario Amodei, jarenlang een van de belangrijkste onderzoekers bij OpenAI, vertrekt in 2020 samen met een groep collega's om Anthropic op te richten. Waar OpenAI steeds nadrukkelijker de commerciële mogelijkheden van AI verkent, legt Anthropic meer nadruk op de veiligheid en betrouwbaarheid van geavanceerde modellen.

De concurrentie is de afgelopen jaren verder geëscaleerd. “Het is een totale oorlog tussen deze mannen”, zei Anastasios Angelopoulos, topman van AI-benchmarkbedrijf Arena, onlangs tegen persbureau Reuters. Volgens hem reageren OpenAI en Anthropic tegenwoordig vrijwel onmiddellijk op elkaar.

In de beginjaren lijkt OpenAI de duidelijke winnaar. ChatGPT wordt de snelst groeiende consumentenapplicatie ooit en maakt van Altman hét gezicht van de AI-revolutie. Terwijl de aandacht van gebruikers, investeerders en beleidsmakers vrijwel volledig uitgaat naar de opmars van ChatGPT, bouwt Anthropic – meer in stilte – gestaag aan zijn positie binnen de zakelijke markt. Met succes. Waar OpenAI met ChatGPT vooral de consument verovert, krijgt Anthropic breder toegang tot het bedrijfsleven. Niet als chatbot om een sinterklaasgedicht te schrijven, maar als systeem dat software helpt bouwen, klantvragen afhandelt en kenniswerk automatiseert. Die route levert minder spektakel op dan de explosieve groei van ChatGPT, maar blijkt commercieel minstens zo interessant.

Volgens schattingen van zakenbank HSBC genereert Anthropic inmiddels 47 miljard dollar aan jaarlijkse omzet, tegenover circa 30 miljard dollar voor OpenAI. Opvallend is het tempo waarmee Anthropic terrein won.  



Van chatbot naar bedrijfssoftware
De introductie van ChatGPT versterkte aanvankelijk het beeld dat AI vooral een consumentenmarkt zou worden. Inmiddels verschuift de aandacht naar zakelijke toepassingen. De sterkste groei komt uit AI-systemen die direct worden geïntegreerd in bedrijfsprocessen, van softwareontwikkeling en klantenservice tot juridische ondersteuning en administratieve werkzaamheden.

HSBC verhoogde onlangs zijn verwachtingen voor de wereldwijde zakelijke AI-markt fors. De vooruitzichten voor consumententoepassingen werden naar beneden bijgesteld. Claude Code, de programmeerassistent van Anthropic, werd in korte tijd een van de populairste AI-tools onder softwareontwikkelaars.

HSBC verwacht dat de markt voor zakelijke AI-toepassingen groeit van ongeveer 20 miljard dollar in 2025 naar ruim 700 miljard dollar in 2030. Anthropic zou daarbij volgens de bank zijn leidende positie behouden. Met een verwacht marktaandeel van boven de 40 procent zou het bedrijf aan het einde van dit decennium alleen al in dit segment goed zijn voor zo’n 300 miljard dollar aan jaarlijkse omzet.  

Voor de goede orde: HSBC rekent in zijn basisscenario met een zeer dominante positie voor Anthropic. Dat veronderstelt dat concurrenten als OpenAI, Google, Microsoft en nieuwe toetreders nauwelijks marktaandeel afsnoepen. Of zo’n concentratie daadwerkelijk ontstaat, is onzeker.

Parallellen met internet
Internet werd groot dankzij websites en zoekmachines. De grootste economische winnaars waren uiteindelijk bedrijven als Microsoft, Amazon en Oracle, die de infrastructuur en software leverden waarop anderen konden bouwen. Binnen de AI-sector lijkt zich een vergelijkbare ontwikkeling af te tekenen.

De geschiedenis van internet suggereert bovendien dat de grootste winsten niet altijd terechtkomen bij de bedrijven die de technologie introduceren. Netscape populariseerde internettoegang, maar verdween uiteindelijk. Google domineerde zoeken, terwijl Amazon en Microsoft op andere plekken in de keten enorme waarde wisten op te bouwen. De grootste waarde ontstaat nu waarschijnlijk bij bedrijven die AI weten te vertalen naar producten, diensten en infrastructuur waar klanten langdurig voor blijven betalen.

AI kost honderden miljarden
Achter de opmars van AI gaat een investeringsgolf schuil die zijn gelijke in de technologiesector niet kent. De ontwikkeling van steeds krachtigere modellen vraagt om enorme hoeveelheden chips, datacenters en elektriciteit, waardoor de sector steeds afhankelijker wordt van bedrijven die over kapitaal en infrastructuur beschikken.

Volgens HSBC zal OpenAI tussen 2026 en 2030 naar verwachting ongeveer 687 miljard dollar investeren in rekenkracht en infrastructuur. Ook Anthropic bouwt zijn capaciteit in hoog tempo uit. De concurrentiestrijd tussen beide bedrijven speelt zich daardoor steeds vaker af op het gebied van datacenters, chips en toegang tot energie.

Dat verklaart de prominente rol van bedrijven als Microsoft, Amazon, Google en Nvidia. Microsoft is de belangrijkste partner van OpenAI, terwijl Anthropic miljardeninvesteringen ontving van Amazon en Google. De strijd tussen beide AI-bedrijven is daarmee nauw verweven geraakt met die van de technologieconcerns die de benodigde infrastructuur leveren.

De hoge kapitaaluitgaven zijn gunstig voor gevestigde spelers als OpenAI en Anthropic. De benodigde investeringen vormen een hoge toetredingsdrempel voor nieuwe spelers. HSBC verwacht daarom dat de markt zich de komende jaren verder concentreert rond een klein aantal Amerikaanse bedrijven. Die verwachting helpt verklaren waarom investeerders bereid zijn beide ondernemingen te waarderen op bedragen die tot voor kort alleen waren weggelegd voor de allergrootste technologieconcerns ter wereld.



Van groeiverhaal naar verdienmodel  
De voorbereidingen voor beide beursgangen worden daarom met extra veel belangstelling gevolgd. De afgelopen jaren draaide het debat vooral om wat kunstmatige intelligentie technisch mogelijk maakte. AI-bedrijven werden primair beoordeeld op hun groeipotentieel. Op de beurs zal moeten blijken hoeveel vertrouwen beleggers hebben in hun vermogen om daar uiteindelijk winst van te maken.  

Voor OpenAI en Anthropic betekent dat een ander type beoordeling dan op de private markt. Beleggers kijken niet alleen naar abonneegroei en omzet, maar ook naar marges, concurrentievoordelen en de vraag hoe duurzaam hun positie is in een sector die continu in beweging is.

Bij hun laatste financieringsrondes werden OpenAI en Anthropic gewaardeerd op respectievelijk circa 28 en 21 keer hun jaarlijkse omzet. Zulke waarderingen laten weinig ruimte voor tegenvallers. Ze veronderstellen dat de sterke groei van de afgelopen jaren nog geruime tijd aanhoudt.

De beursgangen van OpenAI en Anthropic worden daarmee meer dan een financieringsmoment. Ze vormen de eerste grote stresstest voor de economische logica achter de AI-hype. Wall Street moet bepalen of AI een nieuwe internetrevolutie is, of een technologie waarvan de verwachtingen sneller groeien dan de toekomstige winsten.