Het is altijd een bijzonder en spannend moment als het rentecomité van de Fed voor het eerst vergadert met een nieuwe voorzitter. Vooral omdat een wisseling van de wacht niet vaak voorkomt. Er hebben meer mensen op de maan gelopen sinds 1969, dan dat de Amerikaanse centrale bank voorzitters heeft gehad. Spannend is het omdat de financiële markten voor het eerst kunnen proeven wat voor stijl en modus operandi de nieuwe voorzitter heeft en dus waar zij het jarenlang mee moeten doen.

Geen schoothondje
Kevin Warsh zat in juni zijn eerste rentevergadering voor. Deze keer was de gebeurtenis nog spannender dan normaal. Warsh is benoemd omdat president Trump zeer ontevreden was over Warsh’ voorganger Jerome Powell. Die weigerde de rente te verlagen terwijl het Witte Huis erom schreeuwde.  

De financiële markten vreesden daarop dat Warsh een soort schoothondje van het Witte Huis zou zijn. Uiteraard ontkende hij dat, maar the proof of the pudding is in the eating. Oftewel: woorden zijn woorden, maar Warsh zal met daden moeten aantonen dat de markten zich geen zorgen hoeven te maken. De conclusie na zijn eerste vergadering mag luiden dat die zorgen zeer overdreven waren. De centrale bank besloot de rente weliswaar onveranderd te houden, maar de toon tijdens de persconferentie na afloop sprak boekdelen.  

Prijsstabiliteit
Warsh begon met erop te wijzen dat de Fed er al vijf jaar niet in slaagt de inflatie op een laag niveau te krijgen en te houden. “Wij zullen zorgen voor prijsstabiliteit”, klonk het strijdvaardig. Dat zijn niet de woorden van iemand die staat te popelen om de rente te kortwieken, zoals de Amerikaanse president wil. Hij hintte er sterk op dat de rente de volgende maand al, in juli, omhoog zou kunnen. En hij was niet de enige.  

Negen leden van het rentecomité gaven aan de rente voor het einde van het jaar – ten minste één keer – omhoog te zien gaan. Dat is een behoorlijke ommezwaai; in maart gaf geen enkel lid van het rentecomité dat aan. De reden voor die havikachtige opstelling van de Fed-bestuurders is de inflatie. Die is niet alleen al jarenlang te hoog, de laatste tijd loopt die weer behoorlijk op.  

Nieuwe stijl van communiceren
De nieuwe voorzitter drukte zijn stempel ook meteen op een aantal andere zaken binnen de bank. Dat was bijvoorbeeld te merken aan de persverklaring die de Fed na elke rentevergadering publiceert. Normaliter telt die tussen de drie- en vierhonderd woorden. De eerste editie onder Warsh haalde de honderdvijftig woorden niet eens. Dit illustreert de nieuwe stijl van communiceren onder zijn leiding. “We moeten wel iets noemenswaardig te zeggen hebben”, zei hij over de persconferenties van de Fed. Het is best mogelijk dat we in de toekomst niet na elke vergadering een persconferentie krijgen.  

Forward guidance
Een van de zaken waarover Warsh vooral minder wil communiceren is forward guidance. Het begrip raakte sinds 2008 in zwang onder de centrale bankiers en houdt in dat zij de financiële markten bij de hand nemen en vertellen wat de bank in de toekomst gaat doen.  

Dit is niet geheel onomstreden. Om te beginnen impliceert forward guidance dat de centrale bankiers beter in staat zijn de toekomst in te schatten dan anderen. Wie kijkt naar bijvoorbeeld hun voorspellingen voor de inflatie sinds 2020, ziet duidelijk dat dit niet het geval is. Sterker, je zou zelfs kunnen zeggen dat de centrale banken er sléchter in waren dan vele anderen.  

De tweede reden is dat men forward guidance vooral gebruikte (of beter misbruikte) om de rente niet te verhogen op de momenten dat dat nodig was. De centrale bankiers leken te denken: als we de markten vertellen dat we ergens in de toekomst de rente gaan verhogen, dan zullen beleggers, anticiperend daarop, de marktrentes aanjagen en hoeven wij dus niet in actie te komen. Op deze manier hoefden de centrale bankiers zelf geen impopulaire maatregelen te nemen. Daarvan zijn de gevolgen al jarenlang merkbaar in de vorm van aanhoudend te hoge geldontwaarding.  

Andere aanpak inflatie
Een ander manco met forward guidance is dat de banken door de ontwikkelingen in de wereld vaak terug moeten komen op hun verwachtingen voor het toekomstige rentebeleid, wat extra onzekerheid en onduidelijkheid oplevert.

Warsh moet daar niets van hebben. Dé reden waarom de eerdergenoemde persverklaring na afloop zoveel korter was dan gebruikelijk, is dat het stuk over forward guidance eruit is gehaald.

De nieuwe voorzitter ziet inflatie vooral als het resultaat van keuzes van overheden en centrale banken. Er komt daarom meer aandacht voor zaken die in het moderne denken van centrale banken minder centraal staan, zoals de ontwikkeling van de geldhoeveelheid. Terwijl een te sterke groei van de geldhoeveelheid juist een belangrijke oorzaak kan zijn van toekomstige inflatie.

Fed vs. ECB
Vlak voordat het rentecomité van de Fed vergaderde, kwam ook het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) bij elkaar. Die bank verhoogde de rente wel. Het feit dat de ECB dat wel en de Fed dat niet deed, moet zeker niet worden gezien als een teken dat de ECB rechter in de monetaire leer is. Om te beginnen doet het ertoe dat de ECB-rente op 2 procent lag, terwijl de inflatie in een rap tempo richting 4 procent per jaar gaat. De Fed-rente ligt aanzienlijk hoger, in de bandbreedte 3,5 tot 3,75 procent. Dat is een heel ander uitgangspunt.

In de tweede plaats: de ECB wrong zich in allerlei bochten om vooral niet de indruk te wekken dat de verhoging van juni het begin is van een reeks. Dat is lastig te omschrijven als daadkrachtig optreden tegen inflatie. Zeker als die richting 4 procent klimt én de ECB zelf in de nieuwe ramingen aangeeft dat de inflatie de komende jaren te hoog zal blijven. De Fed daarentegen is duidelijk: de rente gaat de komende tijd omhoog (vanaf een, nogmaals, aanmerkelijk hoger niveau).

Dit verschil in renteniveaus en plannen voor de toekomst kunnen we wellicht terugzien in de ontwikkeling van de wisselkoers EUR/USD. De dollar wordt weer sterker en het zou zomaar kunnen dat die trend zich doorzet dit jaar.