Wat beleggers als risico ervaren, verschilt sterk. Voor de één is risico het blijvend verliezen van kapitaal. Tussentijdse schommelingen zijn dan vooral ruis. Voor een ander vormen juist die dagelijkse bewegingen een bron van onzekerheid, zelfs bij een lange beleggingshorizon.

Een strategie die inzet op een rustiger verloop is minimum volatility.

Daarom vergelijken we drie benaderingen. De eerste is een eenvoudige mondiale aandelenportefeuille: 100 procent in de iShares Core MSCI World UCITS ETF (IE00B4L5Y983).

De tweede combineert dezelfde kern met een defensieve aandelen-tilt. De aandelenportefeuille bestaat dan voor 50 procent uit de iShares Core MSCI World UCITS ETF en voor 50 procent uit de iShares Edge MSCI World Minimum Volatility UCITS ETF (IE00B8FHGS14). De derde portefeuille belegt volledig in de Minimum Volatility-etf. Wat doet dit met risico: schommelt de portefeuille minder, vallen verliezen kleiner uit, en tegen welke prijs in rendement?

• Resultaten in het kort
  Over de onderzochte periode vanaf december 2012 schommelde een portefeuille met een minimum volatiliteit-tilt minder sterk dan een brede wereldwijde aandelenportefeuille. De volatiliteit en verliezen waren lager, zowel tijdens de coronacrash als in latere stressperiodes. Daar stond een lager totaalrendement tegenover, wat past bij de defensieve aard van de strategie. Een gemengde portefeuille combineert een deel van die demping met een rendement dat tussen beide uitersten in ligt. 

Waarom minimum volatiliteit?
De MSCI World-etf is marktgewogen, op basis van de beurswaarde van vrij verhandelbare aandelen. Dat betekent dat de grootste bedrijven en sectoren vanzelf het zwaarst wegen.

Vorig jaar schreef de VEB over het inspelen op beleggingsfactoren met etf's. Minimum volatiliteit is een van die factoren. Voor de defensieve aandelen-tilt is gekozen voor de iShares Edge MSCI World Minimum Volatility UCITS ETF. Deze etf volgt een transparante methodologie binnen hetzelfde aandelenuniversum als de MSCI World. De minimum volatiliteit-etf weegt aandelen zo dat de verwachte schommelingen van de totale portefeuille lager uitvallen (zie kader voor details).

De volledige selectie van de iShares Edge MSCI World Minimum Volatility UCITS ETF bestaat uit 276 bedrijven, van de 1.319 in de MSCI World. De portefeuille krijgt een ander accent dan de meest brede selectie aandelen. De Minimum Volatility-etf is minder geconcentreerd in de grootste posities, en die zijn verspreid over diverse sectoren.

Minder concentratie in de top 5 bij Minimum Volatility

iShares Edge MSCI World Minimum Volatility UCITS ETF	Gewicht	iShares Core MSCI World UCITS ETF	Gewicht
Johnson & Johnson	1,7%	NVIDIA	5,3%
Exxon Mobil	1,5%	Apple	4,7%
Cencora	1,5%	Alphabet	4,3%
Cisco Systems	1,5%	Microsoft	3,5%
Duke Energy	1,4%	Amazon.com	2,7%

Bron: iShares.

Wat vergelijken we precies?
Nu kunnen we drie portefeuilles naast elkaar leggen:

1. 100% iShares Core MSCI World UCITS ETF (IE00B4L5Y983)

2. 50% iShares Core MSCI World UCITS ETF + 50% iShares Edge MSCI World Minimum Volatility UCITS ETF (IE00B8FHGS14)

3. 100% iShares Edge MSCI World Minimum Volatility UCITS ETF

Portefeuille 2 heeft een jaarlijkse herweging, zodat de portefeuille in lijn blijft met de oorspronkelijke 50/50 verdeling. Dat maakt de vergelijking zuiver: het verschil in uitkomst komt dan vooral door de combinatie van minimum volatiliteit met de brede markt, zonder één etf gaat domineren.

We meten:

• Rendement over de onderzochte periode (totaal en gemiddeld per jaar).
  
• Volatiliteit (op basis van wekelijkse rendementen, geannualiseerd): zorgt de toevoeging van de minimum volatiliteit-etf daadwerkelijk voor een lagere beweeglijkheid?
  
• Maximale drawdown: het procentuele verlies vanaf een hoogtepunt. Welk maximaal verlies heeft een belegger moeten slikken?
  
• Grootste drawdown in specifieke periodes.

De data
De analyse is gebaseerd op wekelijkse koersreeksen. Aangezien de etf’s herbeleggend zijn, vormen de koersen ook het totaalrendement. De periode wordt beperkt door de beschikbaarheid van de minimum volatiliteit-etf. De vergelijking begint op het moment dat beide etf’s daadwerkelijk bestonden: 14 december 2012. Dat voorkomt dat de uitkomst afhankelijk wordt van index-data in een periode waarin men niet daadwerkelijk kon beleggen.

Vooraf kan al worden gezegd dat minimum volatiliteit het over deze periode slechter deed. Hoe dan ook leverde de belegger hiermee rendement in. Dat is echter niet per definitie een voorspelling voor de toekomst. De periode vanaf december 2012 is over het algemeen gekenmerkt door stijgende beursindices met enkele grote bedrijven die uitzonderlijk rendement hebben geleverd, en periodiek korte en scherpe correcties. Wat levert de minimum volatiliteit-etf in die omstandigheden?

Resultaten van drie portefeuilles

Portefeuille	Rendement	Volatiliteit	Maximale verlies (drawdown)	Grootste verlies 2022 (drawdown)	Grootste verlies 2025 (drawdown)
100% iShares Core MSCI World	375,9% (12,6% gemiddelde per jaar)	14,8%	-29,2% (februari-maart 2020)	-16,1%	-18,8%
50% iShares Core MSCI World + 50% iShares Edge MSCI World Min. Vol.	296,4% (11,1% per jaar)	13,0%	-26,4% (februari-maart 2020)	-13,0%	-14,0%
100% iShares Edge MSCI World Min. Vol.	222,9% (9,3% per jaar)	12,2%	-23,7% (februari-maart 2020)	-11,8%	-10,4%

Bron: Bloomberg, bewerking VEB. Cijfers over de periode vanaf 14 december 2012. Drawdowns zijn verliezen ten opzichte van voorgaande hoogste waarde.

De gemengde portefeuille zit wat betreft rendement logischerwijs tussen de twee individuele etf’s in. Al met al waren het goede jaren voor aandelen.

De volatiliteitscijfers laten zien dat de minimum volatiliteit-etf daadwerkelijk minder schommelt. De percentages laten zien hoe het rendement heen en weer gaat per jaar. Hoe hoger de volatiliteit, hoe groter de spreiding in jaarlijkse rendementen.

Hoewel het een statistisch begrip is, beschrijft volatiliteit hoe onrustig het traject over de hele periode is geweest. Dit betekent echter niet automatisch dat de tussentijdse verliezen altijd kleiner zijn. Daarvoor kijken we naar drawdowns.

Dempende functie
Hoe sterk koersen schommelen rond een gemiddelde is interessant, maar beleggers zijn wellicht meer gefixeerd op rendement. Daarom is de maatstaf van de verliezen in neergaande markten net zo relevant. Daar vallen twee zaken op.

1. Minimum volatiliteit is geen crashverzekering
De tilt kan verliezen dempen, maar blijft aandelenrisico dragen. In scherpe dalingen kan de portefeuille nog steeds fors dalen. De grootste daling van alle drie de portefeuilles voltrok zich in de coronacrash van voorjaar 2020. Dit gebeurde over een tijdsspanne van vijf weken, dus in heel korte tijd. Zulke schokken zijn meestal marktbreed.

2. Drawdowns worden afgevlakt
De minimum volatiliteit-etf gaat in de onderzochte periode minder hard onderuit in slechte markten. In coronatijd was dat zo, maar ook in het jaar 2022 toen aandelenkoersen door gestegen inflatie en rentes onder druk stonden. De grootste demper ten opzichte van de MSCI World had de minimum volatiliteit-etf in april 2025, de daling na de escalatie van Donald Trumps handelsbeleid. Een portefeuille die de twee etf’s combineert, heeft in deze diverse marktomstandigheden ook die dempende functie gehad.

Minder volatiliteit is niet altijd beter
Lagere volatiliteit kan het voor beleggers gemakkelijker maken om belegd te blijven, zeker als de verliezen ook worden beperkt. De minimum volatiliteit heeft zijn naam in ieder geval waargemaakt. Maar als het ook structureel rendement kost, zoals in recente periodes is gebleken, is het een bewuste ruil.

Hoe werkt een minimum volatiliteit-strategie en waar beleg je in?

De iShares Edge MSCI World Minimum Volatility UCITS ETF volgt een index die is afgeleid van de MSCI World. Binnen dat universum worden bedrijven geselecteerd die samen de laagst mogelijke verwachte volatiliteit hebben, binnen vooraf vastgestelde voorwaarden en grenzen. Een optimalisatiemodel stelt de portefeuille samen op basis van schattingen van het risicoprofiel van elk aandeel, de volatiliteit van elk aandeel en de samenhang tussen alle bedrijven. Landen- en sectorwegingen mogen niet te ver afwijken van de moederindex. Desondanks is het verschil helder: minimum volatiliteit is zwaarder gewogen in met name gezondheidszorg, basisconsumptiegoederen en nutsbedrijven (zie grafiek hieronder). Hoewel informatietechnologie ook in de Minimum Volatility-etf groot is, zijn andere bedrijven sterk vertegenwoordigd. De tech-namen met de hoogste weging zijn Cisco Systems, gevolgd door Microsoft, Motorola, IBM en Amphenol, een producent van glasvezelconnectoren en kabels. Slechts één aandeel uit de Magnificent Seven dus.

Wat doet Minimum Volatility met de sectorverdeling?

Bron: iShares. Gewicht per sector in procenten.