Het hoofdkantoor van Randstad in Diemen-Zuid was het decor voor de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering van de uitzendreus, traditioneel de aftrap van het seizoen.  

Het bedrijf dat ooit het tijdelijk werk uitvond, begonnen op een Amstelveense zolderkamer, zit in een interessante fase. Het moet afrekenen met een bedrijfsmodel dat lang succesvol was en overschakelen op een volledig nieuwe manier van werken. Die nieuwe aanpak tot een succes maken, is de opdracht van topman Sander van ’t Noordende die tijdens de ava het vertrouwen kreeg van aandeelhouders voor een nieuwe vierjaarstermijn.  

Afgaand op de resultaten van de afgelopen jaren zou een herbenoeming misschien niet direct een uitgemaakte zaak zijn. Bij Randstad is het dat wel, vanwege de steun van de erven van oprichter Frits Goldschmeding die 33 procent van de stemmen controleren. Van ’t Noordende doorstond de vertrouwensstem zonder kleerscheuren. Echte kritiek van aandeelhouders op Van ’t Noordende bleef uit.

De omzet daalt inmiddels twaalf kwartalen op rij en de winstgevendheid blijft structureel achter bij de eigen doelstellingen.  

Ondanks tegenvallende prestaties toch ruim beloond
Het meest beladen onderwerp van de ava was niet de nieuwe termijn van de ceo, maar zijn beloning. Commissarissen gunden Van ’t Noordende een aanzienlijk hogere variabele beloning. Dat suggereert dat die geworteld is in de geleverde prestaties. Toch leek het meer op een voorschot: een uitkering voor resultaten die nog zichtbaar moeten worden, een beloning die vooruitloopt op een strategie die zich nog moet bewijzen.

Duidelijk was dat externe aandeelhouders, dus zonder de invloed van de familie, daar moeite mee hadden. Gecorrigeerd voor het stemgewicht van insiders keurde ruim een kwart van de minderheidsaandeelhouders de uitgekeerde beloningen aan de Randstad-top af. Uiteindelijk kwam de tegenstem uit op 14 procent. Voor Randstad-begrippen een niet ongebruikelijke stemuitslag. Ook in eerdere jaren lag de oppositie zo rond dat percentage.  

De kortetermijnbonus van Van ’t Noordende steeg met bijna een miljoen euro en kwam uit op circa 1,2 miljoen euro. Een vervijfvoudiging ten opzichte van een jaar eerder. In totaal liep zijn beloning op tot 4,9 miljoen euro.

Het aandeelhoudersrendement van Randstad staat structureel onder druk. De VEB zei tijdens de ava dat het “ongemakkelijk” moet voelen voor de commissarissen om in deze periode een dergelijke bonus voor te stellen.

Randstad en sectorgenoten de laatste jaren flink onder druk 

Bron: Bloomberg. Total Shareholder Return inclusief herbelegd dividend.

De hoogte van de beloning is een logisch gevolg van de beloningssystematiek bij Randstad die zowel voor de jaarbonus als de lange termijnbonus behalve financiële targets ook zachtere strategische doelstellingen zwaar meeweegt, zoals de score op medewerkersbetrokkenheid.

Daardoor kan de beloning oplopen zonder dat die zich al vertaalt in betere resultaten zoals een hogere winst of aandeelhoudersrendement.

Daarbovenop heeft de raad van commissarissen voorafgaand aan het boekjaar het ambitieniveau voor de winstgevendheid (ebita) verlaagd. In de praktijk betekent dit dat ook in een zwakke markt substantiële bonussen kunnen worden uitgekeerd.

Annet Aris, binnen de rvc speciaal belast met beloningsaangelegenheden, verdedigde deze aanpak door te wijzen op de balans tussen financiële prestaties en strategische voortgang. Volgens haar mag ook vooruitgang bij de uitvoering van de strategie worden beloond, zelfs als die nog niet zichtbaar is in de resultaten.

Kortetermijnbonus stuwt beloning Van ’t Noordende  

Bron: jaarverslag Randstad.

Digitale strategie moet marges herstellen
Ook de strategie was tijdens de ava gespreksonderwerp. Van ’t Noordende probeerde kritiek daarop te pareren door te stellen dat er “meer gouden tijden voor ons liggen dan achter ons”. Daarvoor is wel een fundamentele omslag nodig.

Randstad moet digitaler worden en het businessmodel moet veranderen. Concreet betekent dat: meer plaatsingen via digitale platforms en automatisering van delen van het proces.  

Volgens het bestuur is het verbeteren van het bestaande proces met AI een “doodlopende weg”. Alleen het sneller matchen van cv’s of efficiënter vacatures vullen verandert het model niet. AI moet het proces vervangen, niet verbeteren.  

Daarom verschuift Randstad naar een ander uitgangspunt: niet langer reageren op vacatures, maar vooraf een talentpool opbouwen. Kandidaten zijn al gescreend en beschikbaar, en worden via digitale platforms direct gematcht zodra bedrijven personeel nodig hebben.

Dat idee is op zichzelf niet nieuw. Uitzenders werkten altijd al met kandidatenbestanden. Het verschil moet komen uit de schaal en automatisering: minder handmatig werk, meer directe matching via het platform.  

Onder de noemer “Randstad Immediate Talent” moet het vertrekpunt verschuiven van vraag naar aanbod. Zoals Van ’t Noordende het toelichtte, kan een klant als pakketbezorger UPS op maandagochtend aangeven hoeveel mensen nodig zijn, waarna Randstad direct kandidaten uit de eigen ‘familie’ inzet.  

Die omslag moet uiteindelijk leiden tot hogere winstgevendheid. Maar die belofte klinkt al jaren, zonder dat zij zich structureel in de cijfers vertaalt. Randstad blijft al jaren achter bij de eigen doelstelling van een EBITA-marge van 5 tot 6 procent. Een bandbreedte die in de afgelopen twee decennia slechts twee keer is gehaald, in 2006 en 2007.

Tegelijkertijd roept de strategie vragen op over de uitvoering. Als dit het model van de toekomst is, waarom wordt de transitie dan niet sneller doorgezet? De VEB stelde tijdens de vergadering de vraag of een volledig digitaal model niet betekent dat het traditionele netwerk van fysieke vestigingen grotendeels kan verdwijnen.

Het uitzendbureau beschikt nog altijd over een wereldwijd netwerk van 4000 vestigingen, ondanks een afname van circa 18 procent sinds het aantreden van Van ’t Noordende.

Het bestuur hield vast aan een hybride aanpak. “Je moet geen oude schoenen weggooien voordat je nieuwe hebt”, aldus Van ’t Noordende. Daarmee blijft Randstad voorlopig opereren met twee modellen naast elkaar.

Dat zorgt voor stabiliteit, maar houdt ook een dubbele kostenstructuur in stand en drukt daarmee op de marges. Bovendien is het de vraag of concurrenten de transitie sneller en efficiënter kunnen doorvoeren. In een sector waar consolidatie wordt verwacht, is snelheid van uitvoering bepalend voor wie er uiteindelijk boven komt drijven.

In een recent interview met Het Financieele Dagblad stelde Van ’t Noordende dat de resultaten van de strategie al zichtbaar zijn, “maar dan meer onder de motorkap”. Wanneer die ook voor de buitenwereld zichtbaar worden, hangt volgens hem af van de markt: “als de markt omhoog gaat, dan spuit het geld eruit.”

Van ’t Noordende houdt daarmee vertrouwen in de ingeslagen koers. Voor aandeelhouders blijft de vraag wanneer dat vertrouwen zich ook vertaalt in zichtbare resultaten.