Voor een bedrijf actief in een van oudsher onaantrekkelijke sector met felle concurrentie, moeilijk beheersbare projecten en miljoenenstrops laat Heijmans zien dat het misschien toch anders kan. Omzet, winstgevendheid en kasstroom vertonen al een paar jaar een stijgende lijn.    

Bouwbedrijven verkeren in een luxepositie. Heijmans kan net als sectorgenoten VolkerWessels, Dura Vermeer en BAM steeds selectiever zijn bij het aannemen van opdrachten. Projecten zonder heldere risicoverdeling en met onvoldoende rendement worden resoluut geweigerd. De al vaak gehoorde stelregel “marge boven volume” blijkt in de praktijk tot nu toe effectief.  

Een strenge selectie blijft de crux. ‘Onze orderportefeuille is flink gestegen, maar u wilt niet weten hoe vaak wij nee durven zeggen’, zei Heijmans-topman Ton Hillen tijdens de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering (ava) op 30 april in de Brabanthallen in Den Bosch. ‘Dat is voor een bouwbedrijf een kunst, maar we doen het toch echt.’ Volgens Hillen waakt het bedrijf ervoor zich ‘te overeten’, een kapitale fout die Heijmans in 2008 én 2017 bijna fataal werd.  

‘Er bovenop zitten’  
De bouwer kan zich de kieskeurigheid permitteren. Het aantal projecten dat op de markt komt is groot. Veel wegen en tunnels vragen om vernieuwing, het woningtekort blijft nijpend en ook bij luchthavens, universiteiten en ziekenhuizen ligt veel renovatiewerk. Vooralsnog weet Heijmans daar steeds beter aan te verdienen. De operationele winstmarge (ebitda) steeg vorig jaar naar 9,1 procent tegen 7,7 procent een jaar eerder. Iedere euro omzet leverde ruim negen eurocent aan operationele winst op. Na afschrijvingen en de belastingfactuur bleef er onderaan de streep bijna vijf eurocent over. Ook de orderportefeuille dikte met een derde aan tot 3,7 miljard euro. Volgens Hillen is het plafond nog niet bereikt. ‘Anders zouden we niet zeggen dat we dit jaar rond de 9,5 procent marge gaan uitkomen.’  

Financieel directeur Gavin van Boekel zei dat ‘de projecten er goed voorstaan en in control zijn’. Onnodige fouten omdat het werk bijvoorbeeld niet voldoet aan de klanteisen en herstelkosten noodzakelijk zijn, veroorzaakten in het verleden hoge kostenoverschrijdingen en projectverliezen. ‘Faalkosten hebben we nagenoeg niet, omdat we er zo bovenop zitten’, aldus Hillen.  

Betere voorfinanciering  
Van de hogere winst vloeien ook steeds meer harde contanten de bedrijfskas in. De vrije kasstroom, het geld dat overblijft na investeringen in bijvoorbeeld nieuw elektrisch materieel en overnames, kwam uit op 170 miljoen euro. Na dividend en leasebetalingen resteerde per saldo een toename van de kaspositie met 85 miljoen euro (2024: 65 miljoen euro).  

De kasstroom kreeg een belangrijke impuls door een verder dalend (netto-)werkkapitaal. Die graadmeter geeft aan of projecten goed lopen en hoeveel geld er vastzit in die werken. Door de jaren heen ontwikkelt dat cijfer zich steeds gunstiger. Heijmans factureerde relatief snel, gemiddeld binnen 16 dagen. Zodra de rekening was verstuurd, duurde het nog ongeveer 26 dagen voordat de betaling binnenkwam.  

Maar de bouwer profiteert vooral van hogere vooruitbetalingen. Klanten betalen in toenemende mate eerder dan dat Heijmans zelf uitgaven heeft voor lopende projecten (het onderhanden werk). Het verschil liep op tot 39 dagen, zo blijkt uit berekeningen van de VEB. Dat ondersteunt het kasgenererend vermogen aanzienlijk (blauwe staaf in onderstaande grafiek), maar maakt het ook gevoeliger voor veranderingen in betaalgedrag of marktomstandigheden.  

Verbeterd werkkapitaal: hogere vooruitbetalingen helpen kasstroom

Bron: Heijmans jaarverslagen. Berekeningen VEB. Linker-as in aantal dagen.

Hoge vooruitbetalingen zijn geen vanzelfsprekendheid, maar wel iets wat Heijmans wil vasthouden. ‘Door de bank genomen moet de voorfinanciering toenemen als een bedrijf groeit’, aldus de cfo. Dat vereist waterdichte afspraken met klanten. Van Boekel: ‘daarin mogen we niet eroderen’.  

Mocht de woningbouwtak overigens sneller groeien dan utiliteit en infra, dan zal dat ook tot een wat ander kasstroomprofiel leiden. In vastgoed heeft Heijmans relatief veel kapitaal vastzitten, vooral in de grondposities, terwijl betalingsafspraken met particuliere huizenkopers ook anders zijn dan met opdrachtgevers als Rijkswaterstaat of provincies. Infra- en utiliteitsprojecten vergen juist minder kapitaal. Hier werkt Heijmans meer met onderaannemers die hun eigen productiemiddelen meenemen, en ook de voorfinanciering is een groot voordeel. In beide divisies ligt het rendement op het geïnvesteerde vermogen daarom veel hoger dan bij woningbouw.      

Gevulde bankrekening  
Dankzij de sterke kasstroom eindigde Heijmans het jaar met 190 miljoen euro in kas. Als de eigen prognoses worden ingelost, zal dat bedrag verder oplopen. Een snelle rekensom leert dat een extra kasinstroom van 200 miljoen euro niet ondenkbaar is.  

De bouwer rekent bij een omzet van 3,1 miljard euro op een operationele marge (onderliggende ebitda) van 9,5 procent, goed voor ongeveer 300 miljoen euro. Om van dat resultaat tot de kasinstroom te komen, moeten diverse posten worden verrekend. Voor die brug zijn de belangrijkste elementen de investeringen (capex), werkkapitaal, belastingen, voorzieningen, leaseverplichtingen en dividend.  

Van Boekel verwacht dat kapitaalsinvesteringen op maximaal 40 miljoen uitkomen. Daarnaast rekenen we met een kasinstroom uit werkkapitaal van ongeveer 100 miljoen euro, iets lager dan afgelopen jaar. Na aftrek van leases (40 miljoen euro), belasting (50 miljoen euro) en het dividend (65 miljoen euro) is - met een slag om de arm - de potentiële kasstroom 200 miljoen euro.  

Daarmee dringt de vraag zich op hoe Heijmans dat geld gaat besteden. Het is schuldenvrij: de bank hoeft in ieder geval niet te worden terugbetaald. Hillen wil blijven investeren in grondposities, zoals eerder bij de overname van het Brabantse Van Wanrooij in 2023 waardoor de werkvoorraad verdubbelde tot 30 duizend nieuwbouwwoningen. Ook zal weer geld worden vrijgemaakt om hijskranen, walsen en ander bouwmaterieel te verduurzamen. Nieuwe overnames worden ook niet uitgesloten. Van Boekel wees er ook op dat Heijmans nog een slag wil maken met industrialisering om meer fabriekswoningen te kunnen bouwen en productiever te worden. En als er echt heel veel cash binnenkomt, kijkt hij naar andere opties. ‘Als we op een zeker moment op een enorme cashberg komen te zitten, dan zullen we kijken naar andere alternatieven, maar dat zien we dan wel’, aldus Van Boekel. En het inkopen van eigen aandelen? ‘Dat hebben we afgelopen jaren niet gedaan, en dat laat zien wat onze visie is. Ik zie ons niet hier op korte termijn actie op nemen’, zei de cfo desgevraagd.  

Op 21 mei organiseert Heijmans een capital markets day waar het bedrijf de strategie, een nieuwe outlook en het kapitaalallocatiebeleid zal toelichten.