Beleggers maken al een duidelijke keuze. ASML en Besi staan over het afgelopen jaar fors hoger, terwijl RELX en Wolters Kluwer terrein verloren. Op een grote beleggersconferentie van zakenbank Bernstein in Londen kregen de vier bedrijven de kans hun AI-belofte te onderbouwen. Daar bleek hoe sterk de zekerheid over toekomstige inkomsten verschilt. Een AI-scan van vier AEX-bedrijven.

Chipbedrijven laten RELX en Wolters Kluwer achter

Bron: Bloomberg, VEB-bewerking. Koersontwikkeling ASML, Besi, RELX en Wolters Kluwer, 16 september 2025 = 100.

1. Bij ASML staan de bestellingen al in de boeken
Bij ASML is de vraag naar AI inmiddels goed zichtbaar in het orderboek. De omzet voor 2026 is volgens het bedrijf uit Veldhoven gedekt, terwijl klanten ook al machines voor 2028 hebben besteld en daarvoor aanbetalingen hebben gedaan. ASML zegt geen aanwijzingen te zien dat klanten daarbij dubbelboeken. De aanbetalingen voor 2028 geven ASML dan ook meer zekerheid dan in eerdere chipcycli.

Tijdens de jaarlijkse Strategic Decisions Conference van zakenbank Bernstein in Londen draaide het gesprek met het ASML-team, onder wie hoofd investor relations Sam van der Zalm, vooral om de vraag hoeveel rek er nog in de groei zit. De eerder door ASML genoemde capaciteit van 110 EUV-machines, die met extreem ultraviolet licht werken, blijkt voor 2028 geen harde bovengrens. Blijft de vraag sterk, dan kan ASML verder opschalen. Ook leveranciers als de Duitse lenzenmaker Zeiss bereiden zich daarop voor.

ASML wil ook meer verdienen aan de vooruitgang die nieuwe EUV-machines bij klanten mogelijk maken. Snellere en nauwkeurigere systemen leveren chipfabrikanten meer productie uit dezelfde fabriek op. Een groter deel van die waarde wil ASML in toekomstige verkoopprijzen terugzien. De prijsdiscussie speelt vooral voor EUV-machines die vanaf 2028 worden besteld. Voor de bestaande orderportefeuille liggen de afspraken al vast.  

Het bedrijf plaatste wel een grens bij de investeringshausse. Met alleen consumenten die vaker ChatGPT en andere AI-diensten gebruiken worden de miljarden aan chips en datacenters volgens ASML niet terugverdiend. De volgende stap moet komen van bedrijven die AI breed gaan inzetten, later mogelijk gevolgd door toepassingen als robotica.  

2. Bij Besi blijft de grote omzetdoorbraak nog uit  
Bij Besi is de AI-belofte minder hard. Het bedrijf maakt machines voor hybrid bonding, een techniek waarmee rekenchips en geheugenchips zeer nauwkeurig op elkaar worden geplaatst. Dat maakt ze sneller en zuiniger. Bij rekenchips wordt hybrid bonding al in productie gebruikt. Daar ligt de yield, het percentage chips dat goed uit de productie komt, boven 99,9 procent.  

Bij het snelle geheugen (HBM) ligt die meestal rond 90 procent en bij moeilijkere processen soms nog in de 70 procent. Volgens topman Richard Blickman kost het doorgaans één tot twee jaar om van een proefproces naar het niveau voor massaproductie te komen.

Dat helpt verklaren waarom de grote doorbraak steeds iets opschuift. Geheugenchipmakers Samsung en Micron hebben al testmachines gekocht. SK Hynix is pas recent met de technologie begonnen te testen en probeert de bestaande productiemethode langer uit te rekken. Nvidia dringt bij zijn geheugenleveranciers intussen nadrukkelijk aan op bredere toepassing. Besi verwacht de grotere volumes vooral vanaf 2028 en 2029.  

Dat Besi al vroeg op de hybrid techniek inzette, levert een opvallende positie op. Volgens Blickman is het bedrijf nog altijd de enige leverancier bij zowel TSMC als Intel. TSMC werkt al tien jaar met Besi aan de techniek en heeft ondanks tests met concurrenten nog geen alternatief systeem gekocht.

Blickman houdt daarnaast vast aan Besi’s aloude uitgangspunt: liever winstgevende orders dan zoveel mogelijk volume. Het bedrijf uit Duiven richt zich op veeleisende toepassingen waar klanten meer voor willen betalen. Dat het marktaandeel afneemt zodra vooral Koreaanse chipmakers tweede leveranciers toelaten, neemt Blickman voor lief.

3. RELX wil betaald worden voor waarde
De koersdaling betekent niet dat RELX somber is over AI. Integendeel: het Britse bedrijf ziet de technologie vooral als een nieuwe manier om meer waarde uit zijn bestaande databanken te halen. Topman Erik Engstrom verwees in Londen naar de Risk-divisie, waar grote hoeveelheden data al twintig jaar worden gebruikt om bijvoorbeeld fraude en kredietrisico’s beter in te schatten.  

Met grote taalmodellen kan RELX volgens Engstrom nu iets vergelijkbaars doen met juridische en wetenschappelijke tekst. Voor die tekstgedreven activiteiten werkte dat vroeger veel minder goed. “Toen verkochten we nog boeken”, zei Engstrom. Na de komst van ChatGPT eind 2022 begon RELX zijn juridische en wetenschappelijke producten rond chatbots te bouwen. De eerste toepassingen voor juristen werden in het voorjaar van 2023 aan klanten getoond. Begin dit jaar volgde LeapSpace AI voor wetenschappers.  

Engstrom maakt zich weinig zorgen dat AI traditionele prijsmodellen per gebruiker onder druk zet. “Klanten betalen voor wat onze producten hun opleveren. Daarop baseren we de prijs”, zei hij. Als de klanten helpt betere beslissingen te nemen, meer te verdienen of kosten te besparen, wil RELX een deel van die waarde terugzien in de abonnementsprijs.  

Dat is belangrijker dan de precieze vorm van het abonnement. RELX hoeft niet per se meer gebruikers te krijgen als dezelfde klant met zijn software meer werk kan doen. Vooral bij juridische diensten ziet het bedrijf ruimte om verder te gaan dan het doorzoeken van wetgeving en jurisprudentie en ook delen van het dagelijkse werk van juristen te ondersteunen.

4. Wolters Kluwer geeft AI voorlopig gratis weg
RELX wil de extra waarde van AI meteen in de prijs terugzien. Wolters Kluwer voegt zijn nieuwe AI-functie voorlopig zonder meerprijs toe aan UpToDate, de medische kennisbank die artsen gebruiken bij diagnoses en behandelingen.  

Volgens topvrouw Stacey Caywood moeten artsen eerst vertrouwd raken met de nieuwe manier van werken. Bij verlenging van de ziekenhuiscontracten moet blijken of het gebruik zich ook laat vertalen in hogere prijzen.

Intussen krijgt UpToDate concurrentie van gratis AI-diensten als OpenEvidence. Caywood zette daar in Londen de sterke positie van UpToDate binnen ziekenhuizen tegenover. Meer dan 90 procent van de grote ziekenhuizen gebruikt de nieuwe Expert AI-functie inmiddels. Caywood noemde de verwevenheid met de systemen van klanten, samen met eigen inhoud en specialistische kennis, “de meest onderschatte kracht” van Wolters Kluwer. Ze zette de prijs van UpToDate ook af tegen een alledaagse uitgave. Een abonnement kost volgens haar nog geen twintig euro per maand, “minder dan een kop koffie per dag bij Starbucks”.

Volgens Wolters kan 40 procent van de vragen in UpToDate met medische publicaties worden beantwoord, voor de rest zijn bijdragen van experts nodig. Het bedrijf verhoogt de uitgaven aan productontwikkeling intussen van 11 naar 12 à 13 procent van de omzet, maar verwacht dat AI-besparingen voorkomen dat de winstmarge daaronder lijdt.

Bron: verslagen van gesprekken met ASML, Besi, RELX en Wolters Kluwer tijdens Bernsteins Strategic Decisions Conference in Londen, gepubliceerd op 14 en 15 september 2026.