Ook wie passief belegt, kan met duurzaamheid alle kanten op. De ene index sluit slechts enkele bedrijven uit, terwijl de andere de markt flink uitdunt. Achter termen als ESG, Screened en SRI zitten sterk uiteenlopende strategieën. Wat betekenen die verschillen in de praktijk?
Hoe herken je een duurzame etf en wat betekenen de Europese duurzaamheidsregels? Aan de hand van twee wereldwijde aandelen-etf’s bekijken we hoe duurzaamheidscriteria doorwerken in de portefeuille en het rendement.
De bredere achtergrond van duurzaam beleggen komt aan bod in dit eerdere artikel.
1. Hoe herken ik een ‘duurzame’ etf?
Bij duurzame etf’s kan de focus liggen op kenmerken rond milieu, maatschappij en governance. Voor het gemak bundelen we dit onder de noemer duurzaamheid. De afkorting ESG (Environmental, Social and Governance) is een ander overkoepelend begrip.
Europese regels stellen eisen aan fondsen die duurzaamheidswoorden in hun naam gebruiken. Zo moet minimaal 80 procent van de beleggingen worden gebruikt om aan de genoemde kenmerken of doelstellingen te voldoen. Afhankelijk van de term gelden aanvullende uitsluitingen. Daarvoor is twee jaar geleden extra regelgeving gekomen van de Europese toezichthouder ESMA.
Na de publicatie van de regels in mei 2024 hebben volgens Morningstar 508 fondsen ESG-termen uit hun naam verwijderd. Nog eens 304 fondsen vervingen de ene ESG-term door een andere. Vooral passieve fondsen schrapten ESG-termen.
Op deze pagina vind je een overzicht van woorden die beleggers tegen kunnen komen: Wat zeggen termen zoals ESG, Screened en SRI over de duurzame selectie van etf’s?.
Om meer te weten te komen over beleggingsbeleid en duurzaamheidsfocus is het nodig om iets dieper in fondsinformatie te duiken.
2. Wat zeggen de Europese duurzaamheidsregels over fondsen?
De Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) is een set Europese regels die financiële aanbieders verplicht uit te leggen hoe zij duurzaamheid verwerken in hun beleggingen. De SFDR maakt onderscheid tussen twee groepen fondsen met duurzaamheidskenmerken of -doelstellingen.
Artikel 8-fondsen promoten ecologische of sociale kenmerken.
Artikel 9-fondsen hebben een duurzame beleggingsdoelstelling.
Deze categorieën vertellen iets over de ambitie en verplichte informatievoorziening van een fonds. Er zijn heel veel artikel 8-fondsen, tegenover een klein aantal artikel 9-fondsen. Overige etf’s vallen onder artikel 6. Die moeten algemene informatie over duurzaamheidsrisico’s geven, maar hoeven geen gepromote duurzame kenmerken of doelen te verantwoorden.
Artikel 9-fondsen moeten in principe al hun vermogen in duurzame beleggingen houden, afgezien van bijvoorbeeld cash en afdekkingsinstrumenten. Bij artikel 8 geldt daarvoor geen verplichting.
Informatievoorziening
Voor fondsen die onder artikel 8 en 9 vallen is er veel verplichte documentatie, zoals precontractuele informatie en periodieke rapportages. Daarin staat “de manier waarop een product invulling geeft aan duurzame doelstellingen dan wel kenmerken” (AFM).
De hoeveelheid gegevens kan groot zijn. De vereisten gaan dan ook meer over transparantie dan over het daadwerkelijke duurzame gehalte.
3. Hoe kan ik met een duurzame etf beleggen en wat levert dat op?
Bij de meeste etf’s bepaalt de indexmethodiek grotendeels welke aandelen in de portefeuille komen. Die keuzes kunnen grote gevolgen hebben voor het rendement. Er zijn grofweg twee routes mogelijk.
• Een breed gespreide aandelen-etf met duurzaamheidscriteria kan een bouwsteen zijn voor de kern van een portefeuille.
• Een specifieke thema-etf met duurzaamheidsfocus past eerder bij een gerichte aanvullende belegging, een satelliet.
Hier lichten we fondsen uit die een brede spreiding behouden.
Hoe groot de verschillen kunnen zijn, blijkt uit twee etf’s die allebei de MSCI World als uitgangspunt nemen. De iShares MSCI World Screened sluit ongeveer honderd bedrijven uit, maar behoudt verder grotendeels de samenstelling van de wereldindex. De Amundi MSCI World SRI Climate Paris Aligned gaat veel verder: van de ruim 1.200 ondernemingen blijven er slechts 231 over. Toch bestaat ook die portefeuille voor een belangrijk deel uit bekende technologiebedrijven.
Deze etf’s vallen allebei in categorie artikel 8. De precieze duurzaamheidscriteria terug te vinden in de fonds- en indexdocumentatie. We bekijken hierna de samenstelling van de portefeuilles en de rendementen.
1. Allereerst een etf die een vrij eenvoudige screen hanteert: de iShares MSCI World Screened UCITS ETF. Indexbouwer MSCI beschrijft zijn Screened-indices bijvoorbeeld als gericht op brede dekking met een vergelijkbaar risicoprofiel.
Beschrijving
| iShares MSCI World Screened UCITS ETF (IE00BFNM3J75). Kosten: 0,20% |
| Index: MSCI World Screened, met 1.149 bedrijven |
| Beleid: laat primair ongewenste bedrijven weg door gerichte uitsluiting van bepaalde activiteiten. |
Bron: iShares, MSCI. De etf volgt de index fysiek op basis van een steekproef en is herbeleggend. Deze etf heette overigens tot 31 maart 2025 iShares MSCI World ESG Screened UCITS ETF.
Door dit filter vallen honderd bedrijven van de MSCI World af. De resterende aandelen worden vervolgens gewogen op basis van hun vrij verhandelbare beurswaarde. Daarnaast streeft de index naar een lagere koolstofintensiteit: minder CO₂-uitstoot in verhouding tot de omzet. Dit leidt tot een portefeuille die maar licht afwijkt in sectoren en gewichten ten opzichte van de MSCI World.
2. De tweede etf is de Amundi MSCI World SRI Climate Paris Aligned UCITS ETF. Deze fondsnaam suggereert een strengere selectie. Dat blijkt ook uit de indexregels. Naast uitsluitingen gebruikt de index een best-in-class-selectie: bedrijven die binnen hun sector goed scoren op het gebied van milieu, sociale factoren en goed bestuur. Bovendien is er sprake van een EU Paris-aligned benchmark. Daarin zijn extra richtlijnen rond de klimaattransitie opgenomen.
Beschrijving
| Amundi MSCI World SRI Climate Paris Aligned UCITS ETF IE000Y77LGG9. Kosten: 0,18% |
| Index: MSCI World SRI Filtered PAB, met 231 bedrijven. |
| Beleid: selecteert veel strenger op ESG-beoordelingen van bedrijven binnen hun sector. Daarnaast gelden uitgebreide uitsluitingen en klimaateisen. |
Bron: Amundi, MSCI. De etf volgt de index fysiek en is herbeleggend.
Uit die moederindex verdwijnen zo ruim 1.000 bedrijven, veel meer dan bij de iShares MSCI World Screened. De energiesector (Energy) zit niet meer uit de portefeuille. De overige sectorgewichten blijven redelijk in de buurt van de MSCI World, maar met hele andere wegingen van individuele bedrijven.
De portefeuilles
Het leidt tot de volgende top 10 grootste posities, met als vergelijkingsmaatstaf de MSCI World.
De grootste beleggingen naast elkaar
| Etf | iShares MSCI World Screened | Amundi MSCI World SRI Climate Paris Aligned | MSCI World |
| 1 | NVIDIA 6,4% | NVIDIA 6,0% | NVIDIA 6,0% |
| 2 | Apple 5,7% | ASML 5,3% | Apple 5,4% |
| 3 | Microsoft 4,4% | Lam Research 3,9% | Microsoft 4,1% |
| 4 | Alphabet 4,3% | Applied Materials 3,8% | Alphabet 4,0% |
| 5 | Amazon.com 2,9% | Visa 2,9% | Amazon.com 2,8% |
| 6 | Broadcom 2,0% | Palo Alto Networks 2,8% | Broadcom 1,9% |
| 7 | Meta Platforms 1,9% | Analog Devices 2,1% | Meta Platforms 1,7% |
| 8 | Micron 1,4% | Marvell Technology 2,1% | Micron 1,3% |
| 9 | Tesla 1,3% | Verizon Communications 1,7% | Tesla 1,2% |
| 10 | Advanced Micro Devices 1,2% | Walt Disney 1,6% | Advanced Micro Devices 1,1% |
Bron: uitgevende instellingen.
De iShares-etf blijft dicht bij de brede markt, de Amundi-etf filtert veel scherper binnen sectoren.
De prestaties
Wat leverde dit op? Voor het rendement kijken we naar de onderliggende indices, met een iets langere historie dan de etf’s. De MSCI World SRI Filtered PAB is gelanceerd in juni 2020. Het rendement van de Screened Index loopt bijna synchroon met de moederindex. De SRI Filtered PAB Index presteerde in deze periode duidelijk minder.
De rendementen weerspiegelen de gevolgen van alle selectiekeuzes, waaronder de veranderde weging van sectoren en individuele bedrijven. Als bepaalde beurswinnaars ontbreken, kan dat flink doorwerken in de prestaties.
Uiteindelijk draait het om de bedrijven waarin je belegt. Europese regels verplichten etf’s uitgebreide informatie over hun portefeuille en beleggingsbeleid te geven. Die elementen kan een belegger goed vergelijken. Wie een duurzame etf kiest, moet daarom niet alleen de naam en uitsluitingen beoordelen, maar ook kijken welke bedrijven en risico’s overblijven.
4. Wat is anders aan een etf op een duurzaam thema?
Een thema-etf selecteert bedrijven op basis van hun activiteiten binnen een bepaalde sector of niche. Hiermee kan de relatie met een maatschappelijke of milieuoplossing concreter zijn. Denk aan hernieuwbare energie of schoon water.
De portefeuille kan sterk leunen op enkele sectoren, technologieën of typen bedrijven. Die kunnen het een tijdlang beter doen dan de markt, om vervolgens sterk terug te vallen. Een gerichte themabelegging heeft daarom een andere spreiding en risicoprofiel dan een brede wereld-etf. In een volgend artikel bekijken we artikel 9-etf’s uit deze categorie.