Onder topman Pim Berendsen klinkt een duidelijker appel op de overheid. Die moet in zijn ogen het bonnetje van de verlieslatende postbezorging oppakken. Maar zelfs als die strategie slaagt, blijft de kernvraag: kan PostNL in een vechtmarkt voor pakketten het herstel realiseren dat nodig is voor het winstdoel in 2028.
Met 4,7% return on invested capital (roic) bleef PostNL in 2025 beduidend onder haar 8,4% kapitaalkosten. Weliswaar een relatieve verbetering, maar uiteindelijk was het post- en pakketbedrijf net als in 2024, 2023 en 2022 waarde-vernietigend in economische zin. Een pijnlijke constatering, zeker voor een beursgenoteerde onderneming.
Als nieuwe ceo slaat Pim Berendsen duidelijk een assertievere toon aan dan zijn voorgangster Herna Verhagen, die dertien jaar de onderneming leidde. De financiële doelstellingen voor 2028 zijn ambitieus te noemen: de omzet moet boven de 4 miljard euro komen met ruim 12% roic en meer dan 75 miljoen euro vrije kasstroom. Hij kan zijn borst nat maken.
Stelp bloeden post
Berendsen zal eerst de verliezen bij post moeten stoppen. Omdat we ieder jaar minder post versturen, heeft PostNL beweegruimte nodig. Door de postwet bepaalt de overheid hoe snel post moet worden bezorgd; ook mag PostNL niet zomaar de postzegelprijs verhogen. PostNL wil de bezorging binnen drie dagen in plaats van een dag verrichten, zodat de beschikbare capaciteit efficiënter kan worden ingezet.
Daarnaast wil PostNL subsidie om postbezorging volledig kostendekkend te krijgen. Dat laatste zal politiek een delicate kwestie worden, want hoe leg je uit dat een commercieel bedrijf subsidie ontvangt, maar tegelijkertijd dividend wil uitkeren. De bedrijfseconomische wetmatigheden zijn weliswaar logisch, maar tegelijkertijd lastig te verteren en te communiceren in de politiek en maatschappij.
Opmerkelijk dat Berendsen, ondanks alle kommer en kwel, in de aandeelhoudersvergadering benadrukte dat hij de postactiviteiten graag wil behouden. De zakelijke bulkpost – waar PostNL meer vrijheid heeft in tarieven en bezorgtijden – zal ongetwijfeld wel enigszins renderen. Daarnaast zijn er qua infrastructuur toch nog wat synergievoordelen tussen post en pakketten.
De pijn zit echt in de wettelijke plichten rond postbezorging (de postwet). PostNL verloor hier vorig jaar circa 30 miljoen euro op, zo bevestigde het bedrijf in de vergadering. Doordat dalende volumes niet kunnen worden gecompenseerd met hogere prijzen en kostenbesparingen, loopt dit verlies dit jaar naar verwachting op tot circa 36 miljoen euro.
“Iemand zal dit bonnetje moeten oppakken”, aldus Berendsen, die daarmee duidelijk assertiever dan zijn voorganger aangaf dat de overheid moet bijspringen.
Vechtmarkt pakketten
Het dichten van het lek bij post is een behoorlijke uitdaging, maar het behalen van groei van omzet en marges bij pakketten doet daar nauwelijks voor onder. We versturen met zijn allen nog steeds meer pakketten ieder jaar, maar de concurrentie is bikkelhard. Spelers als UPS en DHL zijn allesbehalve amateurs en hebben diepe zakken. De grote klanten, zeker de webwinkels uit China, hebben een sterke onderhandelingspositie en zullen weinig mededogen hebben als PostNL de prijzen wil verhogen in haar streven naar hogere marges.
Het behalen van het ambitieuze winstdoel voor 2028 leunt vrijwel volledig op herstel bij pakketten. Daar moet de marge richting 6,5% (nu: circa 2,5%). PostNL spreekt over ‘yield management’, maar dat klinkt ambitieuzer dan de onderhandelingspositie van het bedrijf rechtvaardigt.
Het is lastig schipperen voor PostNL. Hogere prijzen kunnen de marges theoretisch vergroten, maar zorgen voor lagere volumes (en verlies van marktaandeel) en mogelijk uiteindelijk zelfs voor minder omzet (terwijl de vaste kosten wel over die omzet moeten worden gesmeerd).
De VEB vroeg zich in de aandeelhoudersvergadering af of de enige realistische uitweg een radicale kostenreductie was. Berendsen hield het bij waarde boven volume en flexibeler inspelen op klantbehoeftes, met soms hogere prijzen als het lukt, of latere pakketlevering. Hij zag bemoedigende signalen in het vierde kwartaal, toen de omzet meer steeg dan de volumes. Ook zag hij kansen in het gebruiken van de infrastructuur van derden in Europa, omdat die groei weinig eigen activa en middelen behoeft.
PostNL toont moed met de ambitieuze doelstellingen voor 2028. De aandelenkoers geeft aan dat de markt er vooralsnog vanuit gaat dat het overmoed is, maar als Berendsen die toch weet te benaderen, gaat het eindelijk ook voor aandeelhouders renderen.