ASML wil zijn voorsprong vasthouden en zet tegelijk vol in op groei en vernieuwing. Met extra productiecapaciteit, AI en nieuwe chiptechnieken bouwt het bedrijf gericht verder aan zijn leidende positie, die niet vanzelfsprekend is.
Topman Christophe Fouquet laat daar tijdens de woensdag gehouden jaarvergadering geen twijfel over bestaan. De vraag hoe ASML die voorsprong behoudt, staat volgens hem dagelijks centraal. “Dit is een vraag die wij onszelf elke dag stellen.”
Fouquet maakt daarbij een duidelijk onderscheid tussen de korte en de lange termijn. Op korte termijn ligt het grootste risico niet bij technologie, maar bij capaciteit. Als ASML er niet in slaagt om klanten tijdig van machines te voorzien, ontstaat de verleiding om uit te wijken naar alternatieven, zoals andere leveranciers of minder geavanceerde productiemethoden. Het bedrijf uit Veldhoven investeert daarom fors in het opschalen van de productie en wil voorkomen dat het een bottleneck wordt in de chipindustrie.
Op langere termijn draait het om innovatie. ASML blijft zijn bestaande technologieën verbeteren, maar verbreedt tegelijk zijn blik tot buiten de lithografie. Zo richt het bedrijf zich onder meer op 3D-integratie van chips, waarbij componenten op elkaar worden gestapeld om extra rekenkracht te realiseren. Tegelijkertijd neemt het belang van software en kunstmatige intelligentie toe.
Ondertussen houdt ASML rekening met alternatieven. Opvallend is dat Fouquet daarbij niet wijst naar een concurrent, maar naar een techniek: multi-patterning. Daarbij worden met oudere DUV-machines meerdere bewerkingen gebruikt om hetzelfde resultaat te bereiken als één EUV-stap. Minder efficiënt, maar wel bewezen effectief.
Volgens Fouquet was 2025 een belangrijk jaar waarin in de geheugensector juist weer een beweging zichtbaar was van multi-patterning terug naar single exposure. Grote spelers als Samsung, SK Hynix en Micron zetten daarin stappen, wat de kracht van EUV opnieuw benadrukt.
Nieuwe initiatieven zoals xLight, Substrate en Lace Lithography laten zien dat er op langere termijn naar alternatieven wordt gezocht, van krachtigere lichtbronnen tot röntgenstraling en zelfs heliumatomen. Maar volgens Fouquet zijn dit vooralsnog ideeën, geen directe bedreiging.
Voorsprong door samenspel van technologieën
EUV ontleent zijn voorsprong aan het samenspel van technologieën. Het systeem is nog altijd niet te kopiëren. ASML levert geen losse onderdelen, maar een compleet systeem. Meer dan honderdduizend onderdelen werken samen, van lichtbron en spiegels tot software en positionering. In een lab lukt veel. In de fabriek moet het miljoenen keren foutloos draaien. Dáár ontstaat de voorsprong.
Die voorsprong is echter niet onaantastbaar. Een oplossing die goedkoper is of beter aansluit bij specifieke toepassingen kan delen van de markt afsnoepen, zonder dat het volledige systeem van ASML geëvenaard hoeft te worden.
Daarom blijft ASML investeren in innovatie. Volgens Fouquet is het besef breed aanwezig dat “de recepten van het verleden niet automatisch het succes van de toekomst bepalen”. ASML werkt nog tien tot vijftien jaar door aan EUV, maar kijkt ook verder dan lithografie alleen, bijvoorbeeld naar 3D-integratie van chips, een vorm van advanced packaging waarbij chips op elkaar worden gestapeld om meer rekenkracht te halen.
AI en partnerschappen als nieuwe groeipijlers
Ook software en kunstmatige intelligentie spelen een steeds grotere rol. ASML investeerde recent 1,3 euro miljard in het Franse AI-bedrijf Mistral, waarmee het bedrijf AI structureel wil integreren in zowel productontwikkeling als bedrijfsprocessen.
Volgens financieel-directeur Roger Dassen levert dat nu al concrete voordelen op. Een diagnose van een defect die eerder tien uur duurde, kan met behulp van AI in acht minuten worden uitgevoerd. Dat verkort de stilstand van machines aanzienlijk en verhoogt de productiviteit bij klanten.
De aanpak past in een bredere strategie waarbij ASML bewust samenwerkt met gespecialiseerde partners. Eerder gebeurde dat al met bedrijven als het Duitse Zeiss, dat cruciale spiegels levert voor de machines. In plaats van alles zelf te ontwikkelen, zoekt ASML nadrukkelijk de samenwerking op om innovatie te versnellen.
Groei botst op grenzen van de keten
De vraag groeit ondertussen sneller dan het aanbod. Klanten zitten tot ver na 2026 vol, waardoor het risico ontstaat dat ASML zelf de bottleneck in de keten wordt. Het bedrijf doet alles om dat te voorkomen. Opschalen blijft echter lastig, vooral door gebrek aan transparantie. Zonder inzicht in elkaars plannen stokken investeringen.
Meer openheid zou die druk kunnen wegnemen. “Als binnen het hele ecosysteem duidelijk is wat iedereen nodig heeft, hoeft er in principe geen bottleneck te ontstaan”, aldus Dassen.
Volgens Dassen ligt de oplossing daarom in langetermijnafspraken. Het eerder vastleggen van vraag en capaciteit geeft rust en richting en moet de zichtbaarheid verbeteren in een sector waar doorlooptijden lang zijn en beslissingen jaren vooruitwerken.
Opvallend is dat ASML ondanks de sterke vraag vasthoudt aan zijn prijsstrategie. Die verandert nauwelijks, ongeacht of de vraag hoog of laag is. Dat klanten daarin meegaan, onderstreept de sterke marktpositie.
Toch is die positie geen vanzelfsprekendheid. Zolang geen alternatief dezelfde precisie en schaal weet te bereiken, blijft ASML dominant. Maar zodra dat verandert, kan het speelveld verschuiven. Tot die tijd geldt één principe: blijven investeren, blijven leveren en vooral blijven innoveren voordat de rest dat doet.