“Kosten en rendement staan bovenaan mijn prioriteitenlijst”, zei topvrouw Marguerite Bérard tijdens de aandeelhoudersvergadering van april vorig jaar, haar vuurdoop als nieuwe bestuursvoorzitter. Haar voorganger Robert Swaak slaagde er onvoldoende in die beide maatstaven echt te verbeteren. Besparingen werden telkens ingehaald door hogere personeelskosten, investeringen in IT en risicobeheer en extra uitgaven aan de bestrijding van witwassen.

Tijdens haar eerste echte ontmoeting met beleggers en analisten, de capital markets day van november vorig jaar, kwam Bérard met eigen nieuwe doelstellingen. In 2028 moet het rendement op het eigen vermogen op minimaal 12 procent uitkomen. De opdracht is dan helder: de inkomsten moeten omhoog, de kosten moeten vrijwel vlak blijven en ABN Amro moet groeien zonder daarvoor veel extra kapitaal achter de hand te hoeven houden.

In die opdracht slaagt ze vooralsnog behoorlijk. In de eerste helft van dit jaar steeg de nettowinst met 20 procent naar zo’n 1,5 miljard euro, ver boven wat analisten hadden verwacht. Het hielp de bank aan een rendement op het eigen vermogen van 11,4 procent, tegen 9,6 procent vorig jaar. In het tweede kwartaal kwam het met 12,1 procent zelfs al boven de doelstelling voor 2028 uit.

De beurskoers is al anderhalf jaar aan een stevige opmars bezig en heeft al een voorschot genomen op het slagen van Bérards plannen. Beleggers zijn bereid 1,4 keer de boekwaarde van het eigen vermogen te betalen voor ABN Amro. Dat is een ongeziene weelde, maar zet tegelijkertijd de verwachtingen voor de komende tijd nog hoger.  

Als grove vuistregel geldt dat een bank die structureel ongeveer 12 à 13 procent rendement op het eigen vermogen behaalt, wat min of meer gelijk staat aan de rendementseis van beleggers, rond de boekwaarde wordt gewaardeerd. De huidige waardering veronderstelt niet alleen dat ABN Amro zijn rendementsdoel haalt, maar dat niveau ook kan overtreffen en vasthouden.

ABN Amro gaat weer richting rendementsdoel

Bron: verslaggeving ABN Amro.

Minder kosten per euro omzet 
De totale inkomsten van de bank stegen in de eerste jaarhelft met tien procent naar 4,7 miljard euro. Vooral de fee-inkomsten groeiden hard, met 23 procent, tegenover acht procent voor de rentebaten. Het verschil in groeitempo past bij de ingezette koers om steeds minder afhankelijk te worden van rente-inkomsten.

Bijna de helft van de toegenomen fee-inkomsten komt door de overname van de Duitse vermogensbeheerder HAL. De rest was vooral te danken aan meer inkomsten uit de afwikkeling van beurstransacties en hogere tarieven voor betaaldiensten.

Ook aan de kostenkant is vooruitgang geboekt. De operationele kosten daalden met twee procent naar 2,6 miljard euro. Daardoor kwam de zogeheten cost to income ratio, die aangeeft welk deel van de inkomsten opgaat aan kosten, over de eerste jaarhelft net onder de 55 procent uit, tegen 61 procent een jaar eerder. Met die kostenefficiëntie zit ABN Amro voorlopig al onder het doel van 55 procent voor 2028.

Dat beeld wordt wel enigszins geflatteerd door de timing van de bankenbelasting. Wanneer die kosten gelijkmatig over het jaar worden verdeeld, komt de ratio volgens ABN Amro uit op ongeveer 56 procent.

Kostenratio verbetert tot onder de doelstelling

Bron: verslaggeving ABN Amro. Kosten en inkomsten in miljarden euro’s. *2028 op basis van nieuwe doelstellingen.

Om de kostenratio structureel onder de 55 procent te krijgen, mag de aandacht niet verslappen. Daarom wil de bank tussen 2024 en 2028 ongeveer 900 miljoen euro aan kosten wegsnijden. Volgens Bérard is daarvan inmiddels zo’n 300 miljoen euro gerealiseerd. “De kostenbesparingen lopen voor op schema”, zei zij tijdens de cijferpresentatie.

Een groot deel van die besparingen is nodig om nieuwe kosten op te vangen. De overnames van HAL en NIBC verhogen de kostenbasis zonder tegenmaatregelen met circa 500 miljoen euro. Inflatie voegt daar volgens de bank richting 2028 nog eens ongeveer 400 miljoen euro aan kosten aan toe. Om de kosten stabiel te houden, moet de geplande besparingsronde dus grotendeels slagen.

Bijna de helft daarvan moet uit de dagelijkse bedrijfsvoering komen. ABN Amro wil processen automatiseren, werk uitbesteden en oude IT-systemen schrappen. Daarnaast moeten de integraties van NIBC en HAL besparingen opleveren door overlappende IT, stafafdelingen en andere ondersteunende functies samen te voegen.

Meer kredieten uit hetzelfde kapitaal
De tweede hefboom onder het rendementsdoel is een efficiëntere inzet van kapitaal. De kredietportefeuille moet de komende jaren groeien zonder een navenante toename van het kapitaal dat de bank daarvoor moet aanhouden. Analisten rekenen erop dat de leningen aan klanten richting 2028 met ruim 30 miljard euro toenemen, terwijl de risicogewogen activa vrijwel gelijk blijven. 

Die risicogewogen activa bepalen hoeveel kapitaal een bank tegenover haar kredietverlening moet zetten. Een hypotheek met een woning als onderpand weegt daarbij doorgaans veel minder zwaar dan een risicovoller zakelijk krediet. 

De eerste helft van dit jaar ging dat al de goede kant op. De verstrekte leningen groeiden met zo’n drie procent naar 254 miljard euro, de risicogewogen activa namen met minder dan 1 procent toe naar 136 miljard euro. In het tweede kwartaal daalden deze zelfs licht, ondanks verdere groei van de kredietverlening.

ABN Amro wil om die reden meer groeien in leningen die relatief minder kapitaal vereisen. De hypotheekportefeuille groeide in de eerste jaarhelft al met zo’n 4 miljard euro. De overname van NIBC moet daar vanaf de tweede jaarhelft nog een flinke hoeveelheid hypotheken aan toevoegen. De hypotheekportefeuille van NIBC telt vanaf de tweede jaarhelft pas mee in de cijfers.

Een tweede route loopt via de zakenbank, waar de risicogewogen activa met ongeveer tien miljard euro lager moeten uitvallen. De risicogewogen activa lagen daar eind juni al 7 miljard euro lager dan een jaar eerder.

Een flink deel van die daling is te herleiden tot maatregelen van de bank. Verbeteringen in data en de manier waarop risico's worden berekend speelden eind 2025 al ongeveer 3 miljard euro aan kapitaal vrij. Voor sommige zakelijke portefeuilles hoefde de bank daardoor niet langer extra kapitaal aan te houden vanwege onvoldoende betrouwbare gegevens.

Nog eens ongeveer 1,5 miljard euro kwam vrij doordat ABN Amro een deel van het risico op bedrijfsleningen doorschoof aan institutionele beleggers. Samen verklaren de verbeteringen in data en risicoberekeningen en deze risico-overdracht ongeveer twee derde van de daling van 7 miljard euro sinds medio vorig jaar.

Hoge kapitaalbuffer biedt ruimte voor nieuwe inkoop
De efficiëntere inzet van kapitaal vergroot ook de ruimte om geld terug te geven aan aandeelhouders. Eind juni stond de pro-forma CET1-ratio op 15,9 procent, ruim boven de eigen doelstelling van 13,75 procent. Ook na de overname van NIBC blijft de kapitaalbuffer naar verwachting ruim boven dat niveau.

Een nieuwe aandeleninkoop ligt daarom in de lijn der verwachting, al bleef een aankondiging bij de halfjaarcijfers uit. “Als onze kapitaalpositie langere tijd ruim boven het doel blijft, kunnen we extra uitkeringen overwegen”, zei Bérard. De bank beoordeelt de ruimte daarvoor opnieuw bij de jaarcijfers.

Bérards plannen liggen daarmee voorlopig op koers. Een deel van de verbetering die voor 2028 nodig is, komt nu al in de cijfers terug. De komende jaren moeten vooral uitwijzen hoeveel daarvan standhoudt zodra NIBC volledig is opgenomen en de verdere integratie van HAL zijn beslag krijgt.

Met een waardering van ongeveer 1,4 keer de boekwaarde is alleen het halen van de doelstellingen inmiddels niet meer voldoende. Een flink deel van de verwachte verbetering zit al in de koers.