De VEB schreef eerder over de beslissing om te beginnen met beleggen. Daarna volgt de uitvoering. Je broker bepaalt tot welke handelsplaatsen je toegang hebt, het orderboek laat zien welke prijzen op dat moment beschikbaar zijn en met het ordertype geef je aan tegen welke voorwaarden je wilt handelen.

1. Een broker bepaalt meer dan je transactiekosten
Wie voor het eerst gaat beleggen, vergelijkt brokers al snel op kosten. Dat is logisch, maar een broker doet meer dan alleen een order doorgeven. De keuze voor een partij bepaalt welke markten je kunt bereiken, welke ordermogelijkheden je hebt en onder welk beschermings- en toezichtregime je valt.

Een beginnende belegger moet daarom een paar zaken weten over de broker. 

•   Kun je de aandelen en etf’s kopen die bij je beleggingsdoel passen?

Brokers hebben verschillende assortimenten. Veel bekende etf’s en grote beurzen zijn overal beschikbaar. Maar het kan handig zijn eerst navraag te doen of je kunt kopen wat je wilt kopen. 

•   Onder welke vergunning en welk toezicht valt de broker?

Controleer in de registers van de AFM en DNB op basis van welke vergunning of Europees paspoort de aanbieder in Nederland actief is. Een broker kan bijvoorbeeld een Nederlandse beleggingsonderneming zijn, een bank of een buitenlandse financiële onderneming die via een Europees paspoort in Nederland actief is. 

Bij een buitenlandse aanbieder die via een Europees paspoort actief is in Nederland ligt het primaire toezicht doorgaans in het land waar de vergunning is verleend. Klachtenprocedures, beleggerscompensatie en de bescherming van niet-belegd geld kunnen daardoor anders zijn dan bij een Nederlandse aanbieder.

Check je aanbieder bij de AFM

De VEB vergelijkt jaarlijks banken en brokers die aan bepaalde eisen voldoen. Leden kunnen ook het brokeronderzoek lezen.

2. ‘De koers’ is niet per se de prijs die jij betaalt
Je hebt een broker en gaat op zoek naar de belegging die je hebt gekozen. Wat moet je betalen? In het platform van de broker staat vaak één koers groot in beeld. Dat is meestal de koers van de laatste transactie. 

Het orderboek toont veel meer informatie voor je aankoop. Wie op dit moment wil kopen, kijkt vooral naar de laatprijs. Wie direct wil verkopen, kijkt naar de biedprijs. 

Het orderboek hieronder laat een voorbeeld zien. Een aandeel is als laatste op 25 euro verhandeld. De hoogste bieder biedt 24,96 euro en de goedkoopste verkoper vraagt 25,04 euro. Dan betaal je bij een directe koop ongeveer 25,04 euro.

Ook het aantal beschikbare stukken bij iedere koers is belangrijk. Je kunt 800 stukken kopen voor 25,04 euro, maar bij een grotere order kan die prijs oplopen.



Met de biedkoers van 24,96 euro en laatkoers 25,04 euro komt geen transactie tot stand. De beste koper wil minder dan 25 euro betalen en de beste verkoper wil meer dan 25 euro ontvangen.

Het verschil tussen de beste bied- en laatkoers heet de spread. In liquide aandelen en grote etf’s is die vaak klein. Bij minder verhandelde beleggingen of in onrustige markten kan hij veel groter worden. Daarom is het nuttig om voor een aankoop even verder te kijken dan de grote koers in beeld. 

Wie zorgt dat je vrijwel altijd kunt handelen?
Bij liquide aandelen en etf’s staan veel bied- en laatprijzen rond de actuele koers in het orderboek. Dat is geen toeval. Marketmakers en andere professionele handelaren plaatsen voortdurend orders en passen hun prijzen aan als de markt beweegt. Daardoor staat er vaak al een tegenpartij klaar wanneer een belegger wil kopen of verkopen.

Marketmakers reageren voortdurend op nieuwe marktinformatie en zorgen voor liquiditeit. Het verschil tussen hun bied- en laatprijzen biedt ruimte om aan die activiteit te verdienen en risico’s op te vangen, bijvoorbeeld het risico dat prijzen bewegen terwijl zij tijdelijk een positie aanhouden. In onrustige of minder liquide markten is dat risico groter en kan ook de spread oplopen.

3. Een ordertype als instructie aan je broker
Je weet voor welke prijs je kunt kopen, maar welk ordertype gebruik je? Voor een eerste aankoop zijn vooral twee ordertypen relevant: de market order (ook wel bestensorder) en de limietorder. Met een market order geef je geen prijsgrens mee. De order wordt uitgevoerd tegen de best beschikbare prijs of prijzen wanneer hij het orderboek bereikt.

Met een limietorder geef je daarnaast een prijsgrens mee. De limiet is de maximale koers die je wilt betalen bij aankoop. Een lagere koers is goed, maar een koers daarboven niet.

Stel dat een etf zoals in het orderboek hierboven op 25 euro noteert en de actuele laatprijs 25,04 euro is. Je kunt dan bijvoorbeeld een kooplimiet van 25,05 euro meegeven. Een limiet beschermt tegen een slechtere prijs, maar niet tegen het risico dat je order helemaal niet wordt uitgevoerd. Is er voldoende aanbod op of onder de grens van 25,05 euro, dan kan de order direct worden uitgevoerd.

In het voorbeeld wil je wel kopen tegen de best beschikbare laatprijs die in het orderboek zichtbaar is. Een limietorder hoeft dus geen order te zijn waarmee je “op een koopje wacht”. Je kunt het gebruiken als veiligheidsgrens. 

Maar het is ook mogelijk om de limietkoers scherper in te leggen. Bijvoorbeeld op 25 euro. De order kan dan niet direct uitgevoerd worden. In het voorbeeld komt jouw kooporder op 25 euro in het orderboek te staan en bied je daarmee liquiditeit aan: een verkoper kan besluiten zijn stukken aan jou te verkopen.

4. De handelsdag timen is moeilijk, het tijdstip kan wel verschil maken
Vooraf bepalen op welke dag de koers het gunstigst is, is niet betrouwbaar mogelijk. Binnen een handelsdag zijn er wel momenten waarop de uitvoering duurder kan zijn.

Het tijdstip waarop je een order uitvoert kan praktisch verschil maken. Rond de beursopening, bij groot nieuws of tijdens onrust kan de spread groter zijn. 

Nederlandse beleggers kopen trackers op de Europese aandelenmarkten, maar de onderliggende effecten in de etf zijn misschien genoteerd op een beurs die niet geopend is. Een etf met Japanse aandelen is bijvoorbeeld tijdens de Europese handelsdag gewoon verhandelbaar terwijl Tokio dicht is. Marketmakers moeten de actuele waarde dan afleiden uit andere beschikbare marktinformatie. Daardoor kan de spread groter zijn dan wanneer de onderliggende markt open is. 

Wachten op de opening van de onderliggende markt kan dus een smallere spread opleveren, maar soms is dat niet praktisch haalbaar. Intussen beweegt de markt verder. Die koersbeweging kan groter zijn dan het eventuele spreadvoordeel. Wie wacht, weet daarom vooraf niet of hij uiteindelijk goedkoper uit is.

Wat gebeurt er nadat je op ‘kopen’ drukt?
Je kiest mogelijk eerst een beurs waar je een bepaald effect wilt kopen. Zo zijn etf’s vaak op meerdere beurzen genoteerd. Daarna verstuur je een order. 

Afhankelijk van het ordertype komt die bij je openstaande orders te staan of komt het direct tot een transactie. De order kan volledig of gedeeltelijk worden uitgevoerd. Een limietorder kan ook blijven staan als er tegen de opgegeven koers geen transactie mogelijk is.

Is de order uitgevoerd, dan is de transactie tot stand gekomen en staat de positie in je portefeuille. Daarna volgt de administratieve afwikkeling, waarbij de effecten en het geld worden overgeboekt. Wat je na aankoop ziet bespreken we in een volgend artikel.